In de laboratoria van het Shanghai Instituut voor Organische Chemie van de Chinese Academie van Wetenschappen hebben wetenschappers een manier gevonden om het vertrouwde proces van ladingsoverdracht onomkeerbaar te laten werken. In plaats van terug te keren naar de begintoestand, starten de aangeslagen elektronen nu een keten van omzettingen die zeer reactieve koolstofradicalen voortbrengt.
Het gaat om metaal-ligand-ladingsoverdracht — MLCT. Onder gewone omstandigheden is dit proces omkeerbaar: een molecuul absorbeert zichtbaar licht, een elektron verplaatst zich van het metaal naar de ligand en daarna keert alles terug. De Chinese onderzoekers uit de groepen van Hu Jinbo en Xue Xiaosong hebben er een eenrichtingsreactie van gemaakt.
De sleutel waren speciaal ontworpen koper-sulfoncomplexen. Heteroaromatische sulfonen coördineren met koper en verbreken, nadat ze een elektron hebben opgenomen, de koolstof-zwavelbinding. Onder invloed van zichtbaar licht vindt juist zo'n onomkeerbare afbraak plaats, en zo verschijnen alkylradicalen ten tonele.
Het mechanisme werd met meerdere methoden tegelijk bevestigd. Röntgenstructuuranalyse leverde nauwkeurige kristalstructuren, spectroscopie toonde de karakteristieke kenmerken van MLCT, en elektronenparamagnetische resonantie en radicaalvangers legden het ontstaan van Cu(II) en koolstofradicalen vast. Berekeningen met de dichtheidsfunctionaaltheorie verklaarden de lage energiebarrière voor het verbreken van de binding in de aangeslagen toestand.
De ontdekking is niet alleen belangrijk voor de fundamentele fotochemie. Zulke radicalen zijn handige 'bouwstenen' voor complexe organische moleculen en tussenproducten van geneesmiddelen. De nieuwe aanpak verruimt het arsenaal van zichtbaar licht in de organische synthese, waar men vroeger op ultraviolet of dure katalysatoren moest vertrouwen.
Het onderzoek is gepubliceerd in Nature en trekt al de aandacht van specialisten op het gebied van fotokatalyse en medische chemie. Nu beschikken chemici over een betrouwbaar instrument dat gewoon licht omzet in een bron van reactieve deeltjes, zonder overbodige stappen en bijproducten.

