W laboratoriach Szanghajskiego Instytutu Chemii Organicznej Chińskiej Akademii Nauk naukowcy znaleźli sposób, by zmusić zwykły proces przenoszenia ładunku do nieodwracalnego działania. Zamiast powracać do stanu wyjściowego, wzbudzone elektrony uruchamiają teraz łańcuch przemian, który rodzi wysoce reaktywne rodniki węglowe.
Mowa o przeniesieniu ładunku metal–ligand, czyli MLCT. W zwykłych warunkach proces ten jest odwracalny: cząsteczka pochłania światło widzialne, elektron przemieszcza się z metalu na ligand, a następnie wszystko wraca do stanu poprzedniego. Chińscy badacze z grup Hu Jinbo i Xue Xiaosong przekształcili go w reakcję jednokierunkową.
Kluczem stały się specjalnie zaprojektowane kompleksy miedziowo-sulfonowe. Sulfony heteroaromatyczne koordynują się z miedzią i po przyjęciu elektronu rozrywają wiązanie węgiel–siarka. Pod działaniem światła widzialnego zachodzi właśnie taki nieodwracalny rozpad, a na światło dzienne wychodzą rodniki alkilowe.
Mechanizm potwierdzono kilkoma metodami naraz. Analiza rentgenostrukturalna dała dokładne struktury kryształów, spektroskopia pokazała charakterystyczne cechy MLCT, a elektronowy rezonans paramagnetyczny i pułapki rodnikowe zarejestrowały pojawienie się Cu(II) i rodników węglowych. Obliczenia metodą teorii funkcjonału gęstości wyjaśniły niską barierę energetyczną rozrywania wiązania w stanie wzbudzonym.
Odkrycie jest ważne nie tylko dla fotochemii podstawowej. Takie rodniki to wygodne „klocki” do budowy złożonych cząsteczek organicznych i produktów pośrednich leków. Nowe podejście poszerza arsenał światła widzialnego w syntezie organicznej, gdzie wcześniej trzeba było polegać na ultrafiolecie lub drogich katalizatorach.
Badanie opublikowano w Nature i już przyciąga uwagę specjalistów od fotokatalizy i chemii medycznej. Chemicy zyskali teraz niezawodne narzędzie, które zamienia zwykłe światło w źródło reaktywnych cząstek bez zbędnych etapów i produktów ubocznych.

