W dolinie Żółtej Rzeki, gdzie rzeka od wieków niesie muł i kształtuje wrażliwe tereny, topolowe plantacje w różnym wieku działają jak żywe laboratoria. Nowe badanie chińskich naukowców ujawnia, że runo leśne nie tylko tam przetrwa, ale zmienia się według własnych zasad, zależnych od czasu, jaki upłynął od posadzenia drzew.
Naukowcy z Uniwersytetu w Liaocheng i innych instytutów badali plantacje w wieku 10, 30, 40 i 50 lat w gospodarstwie leśnym Jiucheng w powiecie Gaotang w prowincji Szantung, a także kontrolny obszar łąki. W sumie na kwadratach odnotowano 21 gatunków roślin zielnych z 9 rodzin. Dominowały: włośnik zielony, trzcina pospolita i przymiotno kanadyjskie.
Największe bogactwo gatunkowe – 12 gatunków – znaleziono na kontrolnej łące. W plantacjach wskaźniki różnorodności Shannona-Weavera i Simpsona najpierw rosły, a potem malały wraz ze wzrostem wieku nasadzeń. Wskaźnik Pielou osiągnął maksimum w 10-letnich nasadzeniach, a Margalefa – w 30-letnich. Pokazuje to, że młode i średniowieczne nasadzenia tworzą lepsze warunki dla traw niż stare.
Gleba również uległa zauważalnym zmianom. Wraz z wiekiem plantacji malała gęstość objętościowa i zawartość fosforu ogólnego, a rosła wilgotność, porowatość, węgiel organiczny, przyswajalny potas i azot ogólny. W 50-letnich nasadzeniach gleba stawała się bardziej luźna i bogata w materię organiczną, ale gęsty baldachim i duża liczba drzew ograniczały światło i przestrzeń dla traw.
Kluczowymi czynnikami określającymi różnorodność runa leśnego okazały się: zwartość koron, gęstość drzewostanu, wilgotność gleby i zawartość węgla organicznego. Analizy korelacyjne i wielokrotnej regresji potwierdziły ich wiodącą rolę: nadmierny cień i gęstość drzew hamują rozwój traw, podczas gdy odpowiednia wilgotność i materia organiczna wspierają je.
Dolina Żółtej Rzeki to region o wrażliwej ekologii, gdzie erozja, zasolenie i wyjałowienie gleb idą w parze z sadzeniem lasów ochronnych. Topole są tu cenione za szybki wzrost i odporność, ale badanie przypomina, że bez uwzględnienia wieku i struktury nasadzeń można stracić część różnorodności roślinnej, która pomaga zatrzymać glebę i wodę.
Wyniki badania dostarczają praktycznych wskazówek dla leśników: regulować gęstość nasadzeń i monitorować wskaźniki glebowe, aby runo leśne pozostało bogate na wszystkich etapach wzrostu nasadzeń.
