De Europese Centrale Bank heeft tien definitieve ontwerpconcepten gepresenteerd voor de toekomstige serie eurobiljetten – de eerste volledige artistieke vernieuwing in meer dan twintig jaar, sinds de introductie van de euro in 2002. Tot 21 september 2026 kunnen de inwoners van de eurozone stemmen op een van de twee thema's: "Europese cultuur" of "Rivieren en vogels". De Raad van Bestuur van de ECB zal tegen het einde van dit jaar een definitieve beslissing nemen.
ECB-president Christine Lagarde benadrukte het belang van deze keuze: "Eurobiljetten zijn meer dan alleen een betaalmiddel. Ze zijn een van de meest tastbare uitingen van onze gemeenschappelijke identiteit. Met een ontwerp dat schoonheid en betekenis combineert, zullen ze onze Europese eenheid versterken."
Voor de creatieve gemeenschap is het concept "Europese cultuur" bijzonder opmerkelijk. Voor het eerst in de geschiedenis van de euro wordt voorgesteld om op de biljetten niet langer abstracte architectonische motieven en symbolische bruggen af te beelden, maar specifieke culturele figuren en de levendige ruimtes waar hun nalatenschap vandaag de dag nog steeds klinkt.
Wanneer de toeschouwer deel wordt van het geld
Het meest gedurfde gebaar van de serie is het biljet van 100 euro. Op de voorzijde staat Leonardo da Vinci, renaissancekunstenaar en universeel genie. Op de achterzijde staan volwassenen en kinderen die kunstwerken in een galerie of museum bekijken. Hier is de toeschouwer niet slechts een achtergrond, maar de hoofdpersoon van het geldbiljet.
Dit is een fundamenteel nieuwe benadering. Traditionele biljetten toonden bijna altijd portretten van monarchen, historische figuren of natuurlijke symbolen. Hier is de hoofdact de ontmoeting van de mens met kunst. Het biljet wordt niet alleen een portret van een genie uit het verleden, maar ook een venster naar het heden, waarin cultuur leeft in het dagelijks leven van mensen.
Dit besluit bevat een diep idee: een genie is onvolledig zonder een publiek. Cultuur bestaat niet alleen dankzij de makers, maar ook dankzij miljoenen mensen die deze cultuur absorberen, beleven en doorgeven. De toeschouwer die voor een schilderij staat, is net zo essentieel als Leonardo zelf.
Cultuur als levend proces
De overige coupures van de serie ontwikkelen deze logica van de ontmoeting van de mens met erfgoed:
- 5 euro – Maria Callas, legendarische operazangeres, en straatartiesten
- 10 euro – Ludwig van Beethoven en een kinderkoor dat zingt in een concertzaal
- 20 euro – Marie Skłodowska-Curie en studenten in een universiteitsaula
- 50 euro – Miguel de Cervantes en mensen in een openbare bibliotheek, verdiept in lezen
- 200 euro – Bertha von Suttner, de eerste vrouw die de Nobelprijs voor de Vrede ontving, en stadsbewoners op een plein
Het concept doet bewust afstand van museumachtige stilstand en pracht. In plaats van statige portretten in klassieke stijl, toont het cultuur in zijn levendige beweging: muziek die klinkt in concertzalen en op straat; kennis die wordt overgedragen van leraar op leerling; boeken die door mensen worden gelezen; kunst waar zowel volwassenen als kinderen bij stilstaan. Het zijn geen marmeren bustes meer – het is de adem van het levende Europa.
Dit is een belangrijke verschuiving in de filosofie van geld. Eurobiljetten worden niet alleen bewaarplaatsen van herinneringen aan het verleden – ze beginnen te vertellen hoe cultuur en kennis leven en transformeren in de moderne samenleving.
Schaal en het pad naar de oplossing
De geschiedenis van deze wedstrijd is indrukwekkend in omvang. In 2025-2026 presenteerden meer dan 1200 ontwerpers en kunstenaars uit heel Europa hun werk. Een onafhankelijke jury van 21 experts op het gebied van grafisch ontwerp, communicatie en geschiedenis selecteerde de 25 beste projecten, die vervolgens werden uitgewerkt tot volwaardige series. Uit deze 25 opties koos de jury de definitieve 10.
De publieke stemming tot 21 september 2026 is een belangrijke, maar niet doorslaggevende fase. Parallel wordt een onafhankelijke enquête gehouden onder een representatieve steekproef van burgers uit de eurozone. De Raad van Bestuur van de ECB zal de resultaten van beide enquêtes, het advies van experts en de technische productiemogelijkheden overwegen voordat aan het einde van 2026 de winnaar wordt aangekondigd. Daarna zullen de nieuwe bankbiljetten de definitieve ontwikkeling en testen ondergaan voordat ze in de komende jaren in omloop worden gebracht.
Voor het eerst in een kwarteeuw verandert Europa niet alleen het ontwerp van geld – het stelt zichzelf de vraag: wat willen we zien op de biljetten die elke dag van hand tot hand zullen gaan? En een van de meest menselijke antwoorden luidt: beelden van mensen die cultuur ontmoeten en samen met de genieën van het verleden de Europese toekomst creëren.
