Zonnestormen — kortstondige uitbarstingen van zonneactiviteit — beïnvloeden de aardse atmosfeer veel sneller dan de langdurige zonnecycli. Een studie in het tijdschrift Geophysical Research Letters toont aan dat geomagnetische stormen de temperatuur, luchtdruk en neerslag boven Noord-Amerika binnen enkele uren of dagen aanzienlijk kunnen veranderen. Deze bevindingen worden uitgebreid geanalyseerd in een artikel van Eos dat in juni 2026 verscheen.
Wetenschapper Joachim Raeder voerde een grootschalige analyse uit van 67 jaar aan uurgegevens over geomagnetische verstoringen en atmosferische omstandigheden. Dankzij vooruitgang in numerieke klimaatmodellering is een dergelijke hoeveelheid nauwkeurige atmosferische waarnemingen pas sinds kort beschikbaar.
De resultaten zijn overtuigend: hoe krachtiger de storm, des te merkbaarder en lokaler de invloed op de onderste luchtlaag is. In de winter stijgt de temperatuur aan de Amerikaanse westkust, terwijl deze in de rest van het land juist daalt.
Deze effecten zijn niet willekeurig; ze volgen strikt geografische grenzen zoals de oostelijke helling van de Rocky Mountains, de Atlantische kust en de Hudsonbaai. Deze voorspelbaarheid effent de weg voor nauwkeurigere weersverwachtingen per regio.
Het onderzoek levert voor het eerst direct bewijs voor de invloed van kortstondige geomagnetische verstoringen op het weer, een proces dat losstaat van de bekende elfjarige zonnecyclus. Voorheen hanteerden wetenschappers twee hoofdhypothesen voor de invloed van de zon op het klimaat: ofwel trage veranderingen binnen de elfjarige cyclus, ofwel de hypothese dat kosmische straling de wolkenvorming versterkt.
De nieuwe gegevens van Raeder weerleggen de kosmische stralingshypothese, maar bevestigen een zogeheten "top-down"-mechanisme: verstoringen beginnen in de bovenste atmosfeerlagen en verspreiden zich naar de stratosfeer en vervolgens de troposfeer, waar ons dagelijkse weer ontstaat.
De auteur stelt een nieuwe interpretatie van oude waarnemingen voor: de langetermijncorrelaties tussen zonneactiviteit en het aardse weer die wetenschappers al decennia zien, kunnen mogelijk niet door de geleidelijke zonnecyclus worden verklaard, maar juist door korte, krachtige pieken in activiteit. Dit verandert de visie op de rol van de zon bij weersvorming fundamenteel; deze invloed is niet alleen zichtbaar over eeuwen of decennia, maar ook op de schaal van specifieke dagen en weken die voorspeld kunnen worden.
De praktische toepassingsmogelijkheden zijn direct beschikbaar. Huidige weers- en klimaatmodellen die voor operationele voorspellingen worden gebruikt, houden nauwelijks of geen rekening met geomagnetische verstoringen.
Het integreren van deze effecten in de modellen kan de nauwkeurigheid van voorspellingen aanzienlijk verbeteren, vooral in regio's die gevoelig zijn voor magnetische stormen. Het onderzoek is uitsluitend gebaseerd op werkelijke waarnemingen en vereist geen extrapolatie buiten de beschikbare gegevens, wat betekent dat de conclusies nu al in de praktijk kunnen worden gebracht.
Kortom, zelfs kortstondige zonnestormen laten een duidelijke voetafdruk achter in de aardse atmosfeer. Om klimaatmodellen te verbeteren en de nauwkeurigheid van weersverwachtingen te verhogen, moet hier vandaag de dag al rekening mee worden gehouden.
