Hồng Kông đang chuẩn bị trở thành nơi thử nghiệm cho một mô hình bán lẻ hoàn toàn mới – cửa hàng tiện lợi hoạt động 24/7, nơi vai trò của nhân viên bán hàng được thay thế hoàn toàn bởi một robot hình người mang tên Xiao Gai. Đây là dự án đầu tiên thuộc loại này tại khu vực, đánh dấu bước tiến của trí tuệ nhân tạo từ không gian kỹ thuật số vào thế giới vật lý thực thụ.
Mô hình cửa hàng của tương lai
Điểm bán hàng này được thiết kế dưới dạng một cabin nhỏ gọn với diện tích khoảng 9 mét vuông. Danh mục sản phẩm tại đây tập trung vào các mặt hàng tiêu dùng nhanh như đồ ăn nhẹ, quà lưu niệm, đồ chơi và các loại thuốc không kê đơn.
Robot Xiao Gai đóng vai trò như một nhân viên tư vấn thực thụ. Robot này chủ động chào hỏi khách hàng, bắt đầu cuộc trò chuyện, hỗ trợ lựa chọn sản phẩm và có khả năng giao tiếp đa ngôn ngữ. Về cơ bản, đây là một điểm bán hàng tự vận hành hoàn toàn, nơi con người không cần can thiệp vào bất kỳ giai đoạn nào – từ khâu tư vấn cho đến thanh toán.
Từ thử nghiệm đến mở rộng quy mô
Việc triển khai tại Hồng Kông dựa trên những kinh nghiệm thành công từ Bắc Kinh. Tại đó, một cửa hàng tương tự đã được khai trương vào tháng 8 năm 2025 và hiện đang vận hành ổn định, phục vụ khoảng 1.000 lượt khách mỗi ngày. Với những kết quả khả quan này, các nhà phát triển dự kiến sẽ lắp đặt thêm 100 cabin robot như vậy tại 10 thành phố của Trung Quốc trong những tháng tới.
Dự án này nằm trong chiến lược tổng thể của Trung Quốc nhằm thúc đẩy ứng dụng "AI vật lý". Nếu như trước đây, các robot hình người (chẳng hạn như mẫu UBTech Walker S1) chủ yếu được thử nghiệm tại các nhà máy khép kín của những tập đoàn ô tô lớn như BYD, Zeekr và Nio để vận chuyển hàng hóa hay lắp ráp, thì nay chúng đang bắt đầu lấn sân sang lĩnh vực dịch vụ.
Tác động và ý nghĩa của dự án
Sự ra đời của các cửa hàng robot mang lại nhiều ý nghĩa trên các phương diện khác nhau:
Về kinh tế. Tự động hóa hoàn toàn trong bán lẻ giúp cắt giảm đáng kể chi phí vận hành. Doanh nghiệp không còn phải chi trả lương, đóng bảo hiểm xã hội hay sắp xếp ca trực cho nhân viên. Mỗi cabin có thể hoạt động liên tục 24/7 không nghỉ, từ đó giúp tối ưu hóa doanh thu.
Về xã hội. Dự án đặt ra câu hỏi về tương lai của việc làm trong ngành bán lẻ. Nếu công nghệ này chứng minh được hiệu quả, hàng triệu nhân viên thu ngân, người bán hàng và tư vấn viên có nguy cơ đối mặt với tình trạng thất nghiệp. Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, nhiều nghề nghiệp mới cũng sẽ xuất hiện như bảo trì robot, lập trình kịch bản tương tác và hỗ trợ kỹ thuật.
Về công nghệ. Đây là minh chứng cho thấy robot hình người đã sẵn sàng hoạt động trong môi trường đô thị đầy biến động. Một cửa hàng không giống như dây chuyền sản xuất nơi mọi thứ đều được tiêu chuẩn hóa. Tại đây, robot phải xử lý các yêu cầu đa dạng, ngôn ngữ khác nhau và hành vi của khách hàng. Nếu robot vượt qua được thử thách này, nó sẽ mở đường cho việc ứng dụng rộng rãi vào các nhà hàng, khách sạn và ngân hàng.
Về văn hóa. Cách thức tương tác giữa người mua và người bán đang dần thay đổi. Các yếu tố con người như sự mệt mỏi, tâm trạng không tốt hay thiếu chuyên môn sẽ bị loại bỏ. Nhưng đồng thời, những cuộc trò chuyện trực tiếp – vốn là một phần quan trọng trong trải nghiệm mua sắm của nhiều người – cũng sẽ không còn nữa.
Tương lai phía trước
Thành công của chương trình thí điểm tại Hồng Kông sẽ là thước đo cho mức độ sẵn sàng của xã hội đối với việc đưa robot vào lĩnh vực dịch vụ một cách đại trà. Nếu dự án đạt hiệu quả cao và không gặp phải sự phản đối gay gắt, các cabin tương tự có thể xuất hiện không chỉ ở Trung Quốc mà còn tại nhiều quốc gia khác, đặc biệt là những nơi có chi phí nhân công đắt đỏ hoặc đang thiếu hụt nguồn lao động.
Hiện tại, mặc dù robot tại các nhà máy ô tô lớn vẫn chưa thể thay thế hoàn toàn con người trên dây chuyền sản xuất, nhưng trong ngành bán lẻ, ngưỡng cửa này có thể sẽ bị vượt qua nhanh chóng hơn nhiều.
