Theo một cuộc khảo sát do hãng tin Reuters công bố, cứ ba doanh nghiệp Nhật Bản thì có một đơn vị đã sử dụng hoặc có kế hoạch đưa robot tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) vào vận hành trước năm 2026. Chỉ số này không đơn thuần phản ánh một xu hướng công nghệ, mà là lời giải trực tiếp cho bài toán thiếu hụt nhân lực trầm trọng tại quốc gia này.
Trong nhiều thập kỷ qua, Nhật Bản luôn phải đối mặt với tình trạng suy giảm nhân khẩu học khi dân số già hóa và lượng lao động trẻ ngày càng sụt giảm. Các công ty trong lĩnh vực sản xuất, logistics và dịch vụ đang ngày càng tìm đến tự động hóa để duy trì sản lượng cũng như chất lượng dịch vụ. Khảo sát của Reuters, thực hiện với các nhà quản lý doanh nghiệp quy mô lớn và vừa, cho thấy mức độ quan tâm đến robot AI đặc biệt cao trong ngành sản xuất ô tô và điện tử.
Tuy nhiên, việc triển khai các hệ thống như vậy đòi hỏi nguồn vốn đầu tư đáng kể và sự tái cơ cấu quy trình sản xuất. Không phải mọi doanh nghiệp đều sẵn sàng chuyển sang tự động hóa hoàn toàn ngay lập tức; nhiều đơn vị bắt đầu bằng các dự án thí điểm, thử nghiệm robot tại từng công đoạn riêng lẻ. Theo dữ liệu từ nguồn tin, khoảng 15% doanh nghiệp đã tích cực sử dụng robot AI, trong khi 18% khác đang cân nhắc khả năng này trong vòng hai năm tới.
Điều thú vị là các hãng Nhật Bản không chỉ sao chép các giải pháp từ phương Tây mà còn điều chỉnh chúng cho phù hợp với điều kiện nội địa. Robot thường được thiết kế để làm việc cộng tác chặt chẽ với con người thay vì thay thế hoàn toàn nhân sự. Cách tiếp cận này giúp bảo tồn kinh nghiệm tích lũy của nhân viên, đồng thời nâng cao năng suất trong các thao tác mang tính lặp đi lặp lại.
Trong bối cảnh rộng hơn, xu hướng này cho thấy cách các nền kinh tế phát triển đang tìm kiếm điểm cân bằng giữa tiến bộ công nghệ và ổn định xã hội. Vốn có truyền thống thận trọng với vấn đề sa thải hàng loạt, Nhật Bản đặt cược vào chiến lược tích hợp dần dần, nơi robot đảm nhận các công việc chân tay nặng nhọc, còn con người tập trung vào vai trò kiểm soát và các nhiệm vụ sáng tạo.
Các chuyên gia nhận định rằng thành công của những sáng kiến này sẽ phụ thuộc vào chất lượng đào tạo nhân lực và khả năng tiếp cận công nghệ của các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Trong khi các tập đoàn lớn đã đầu tư mạnh mẽ, các công ty nhỏ hơn có thể cần đến sự hỗ trợ từ chính phủ thông qua các khoản trợ cấp hoặc chương trình giáo dục.
Cuối cùng, thực tiễn tại Nhật Bản cho thấy quá trình robot hóa không còn là một sự xa xỉ, mà đã trở thành công cụ thiết yếu để duy trì năng lực cạnh tranh trong bối cảnh áp lực nhân khẩu học bủa vây.
