Vào ngày 26 tháng 6, ban nhạc psychedelic rock người Anh Temples đã phát hành album phòng thu thứ năm mang tên Bliss thông qua hãng thu âm V2 Records.
Nhưng điều thực sự làm nên sự khác biệt của tác phẩm này chính là cách mà chính các thành viên ban nhạc chia sẻ về nó.
Thay vì mô tả album theo cách thông thường qua thể loại, kỹ thuật hay các tầm ảnh hưởng, Temples lại sử dụng một ngôn ngữ hoàn toàn khác biệt. Họ nói về trạng thái – về những trải nghiệm mà âm nhạc muốn truyền tải.
Theo lời của thủ lĩnh James Bagshaw và các cộng sự, Bliss ra đời từ mong muốn kết nối những cung bậc cảm xúc đối lập: sự u buồn nhẹ nhàng, sự bình yên trong tâm hồn, tinh thần tiến về phía trước, ánh sáng và cả những hoài niệm mơ hồ. Họ gọi trạng thái này là «melancholic euphoria» — sự hưng phấn u sầu.
Thoạt nhìn, những cảm xúc này dường như mâu thuẫn với nhau. Nhưng cuộc sống vốn dĩ hiếm khi chỉ có một màu sắc nhất định. Chúng ta có khả năng cảm thấy biết ơn đồng thời với nỗi buồn. Sự hân hoan đi kèm với nỗi bất an. Khoảnh khắc kết thúc một giai đoạn và sự linh cảm về những điều mới mẻ. Chính sự lưỡng nan này là điều mà các nghệ sĩ đã cố gắng hiện thực hóa trong Bliss.
Để tạo nên album này, Temples không chỉ lấy cảm hứng từ dòng nhạc psychedelic rock mà còn từ âm nhạc điện tử cuối những năm 1990 và đầu những năm 2000. Họ đặc biệt bị thu hút bởi các tác phẩm của Faithless, Underworld, Massive Attack và Portishead. Các nghệ sĩ dường như đã tái định nghĩa psychedelic rock qua lăng kính của văn hóa nhạc nhảy thời kỳ đó. Thay vì lặp lại những khuôn mẫu quen thuộc, họ tạo ra một không gian mà ở đó người nghe không chỉ thưởng thức âm nhạc mà còn được trải nghiệm một trạng thái nội tâm cụ thể.
Với họ, cái tên của album — Bliss — mang ý nghĩa sâu sắc hơn một bản dịch thông thường («sự cực lạc»). Đây không phải là trạng thái hạnh phúc vĩnh cửu hay nỗ lực để luôn cảm thấy hài lòng. Đó là khoảnh khắc của sự trọn vẹn hoàn toàn trong tâm hồn, khi con người ngừng đấu tranh với cảm xúc của chính mình và để chúng cùng tồn tại.
Thật thú vị khi quan sát sự thay đổi trong ngôn ngữ của âm nhạc hiện đại. Ngày càng có nhiều nghệ sĩ nói về những trạng thái nội tâm mà họ mong muốn truyền tải đến khán giả. Không phải về bảng xếp hạng hay lượt nghe, cũng không phải về những nhãn dán thể loại. Mà là về những gì diễn ra bên trong mỗi người tại thời điểm tiếp xúc với âm nhạc. Điều này phản ánh một trong những xu hướng then chốt của thời đại chúng ta: âm nhạc không chỉ được coi là nghệ thuật hay giải trí. Nó trở thành lãnh địa của trải nghiệm nội tâm — một nơi để dừng lại, để cảm nhận bản thân và để sống qua những điều mà đôi khi ngôn từ không đủ sức diễn tả.
What does this mean for understanding music in general?
Lịch sử âm nhạc chưa bao giờ chỉ đơn thuần là câu chuyện của những âm thanh. Nó luôn đóng vai trò là một người dẫn đường, giúp con người bước vào những trạng thái nội tâm khác nhau. Mỗi bản nhạc mang một màu sắc cảm xúc riêng, nhịp điệu riêng và tâm trạng riêng. Chính vì thế, có những bản nhạc giúp ta bình tâm, có bản nhạc khơi nguồn cảm hứng, có bản nhạc giúp ta vượt qua mất mát, và cũng có bản nhạc mang lại cảm giác vui tươi.
Ngày nay, ngày càng có nhiều nghệ sĩ cởi mở chia sẻ về những trải nghiệm nội tâm mà họ muốn gửi gắm qua các tác phẩm của mình. Họ không chỉ kể về âm thanh của âm nhạc mà còn về những cánh cửa mà nó có thể mở ra cho người nghe. Và đó chính là một trong những đặc điểm kỳ diệu nhất của nghệ thuật.
Âm nhạc không áp đặt một trạng thái nhất định. Nó tạo ra một không gian để con người có thể đối diện với chính mình, với cảm xúc và với chính cuộc đời mình.
Đó là lý do tại sao âm nhạc vẫn là một trong những ngôn ngữ phổ quát nhất của nhân loại — một thứ ngôn ngữ có khả năng cất tiếng ngay cả khi lời nói đã trở nên bất lực.
