Op 26 juni bracht de Britse psychedelische rockband Temples hun vijfde studioalbum Bliss uit op het label V2 Records.
Wat dit werk echter echt onderscheidt, is de manier waarop de muzikanten er zelf over praten.
In plaats van de gebruikelijke beschrijving van een album aan de hand van genres, technieken en invloeden, hanteert Temples een geheel andere taal. Ze spreken over een gemoedstoestand — over de beleving die de muziek probeert over te brengen.
Volgens frontman James Bagshaw en zijn bandleden is Bliss voortgekomen uit het verlangen om tegenstrijdige emoties te verenigen: een lichte weemoed, innerlijke rust, voorwaartse drang, licht en tegelijkertijd een haast onmerkbaar vleugje nostalgie. Ze noemen deze staat ‘melancholic euphoria’ — melancholische euforie.
Op het eerste gezicht lijken deze gevoelens met elkaar in strijd. Maar het leven is zelden eenduidig. We zijn in staat om tegelijkertijd dankbaarheid en verdriet te ervaren. Vreugde en onzekerheid. De afsluiting van een periode en het voorgevoel van iets nieuws. Juist deze ambivalentie hebben de muzikanten in Bliss proberen te vangen.
Voor de totstandkoming van het album liet Temples zich niet alleen inspireren door psychedelische rock, maar ook door elektronische muziek van eind jaren 90 en begin jaren 2000. Ze voelden zich in het bijzonder aangetrokken tot het werk van Faithless, Underworld, Massive Attack en Portishead. Het is alsof de muzikanten de psychedelische rock hebben herinterpreteerd door de lens van de toenmalige dancecultuur. In plaats van bekende vormen te reproduceren, creëerden ze een ruimte waarin de luisteraar de muziek niet alleen kan horen, maar ook een specifieke innerlijke toestand kan ervaren.
De titel van het album — Bliss — heeft voor hen een diepere betekenis dan de letterlijke vertaling (‘gelukzaligheid’). Het is geen staat van eeuwig geluk en ook geen poging om altijd maar tevreden te zijn. Het is een moment van volledige innerlijke eenheid, waarin een mens stopt met het bevechten van de eigen gevoelens en deze naast elkaar laat bestaan.
Het is interessant om te zien hoe de taal van de moderne muziek verandert. Steeds meer muzikanten spreken specifiek over de innerlijke belevingswerelden die zij op de luisteraar willen overbrengen. Niet over hitlijsten en luistercijfers, en ook niet over genrelabels. Maar over wat er in een mens omgaat op het moment dat deze in aanraking komt met muziek. Dit weerspiegelt een van de belangrijkste trends van onze tijd: muziek wordt niet langer alleen als kunst of entertainment gezien. Het wordt een territorium van innerlijke ervaring — een plek om stil te staan, jezelf te voelen en datgene te doorleven waarvoor woorden soms tekortschieten.
Wat betekent dit voor ons begrip van muziek in het algemeen?
De geschiedenis van de muziek is nooit uitsluitend een geschiedenis van geluid geweest. Muziek heeft altijd gediend als een gids die mensen helpt om verschillende innerlijke staten te betreden. Elke compositie draagt een eigen emotionele kleur, ritme en sfeer met zich mee. Juist daarom werkt de ene soort muziek kalmerend, werkt de andere inspirerend, helpt een derde bij het verwerken van verlies en geeft een vierde het gevoel van vreugde terug.
Tegenwoordig spreken steeds meer muzikanten openlijk over de innerlijke ervaringen die ze via hun werk willen overbrengen. Ze vertellen niet alleen hoe hun muziek klinkt, maar ook welke deuren deze voor de luisteraar kan openen. En dat is precies een van de meest wonderbaarlijke eigenschappen van kunst.
Muziek dringt geen gemoedstoestand op. Het creëert een ruimte waarin een mens de confrontatie met zichzelf, de eigen gevoelens en het eigen leven kan aangaan.
Daarom blijft muziek een van de meest universele talen van de mensheid — een taal die kan spreken daar waar woorden ophouden.
