Argentyński prezydent Javier Milei sprowokował poważny konflikt dyplomatyczny z Brazylią swoimi ostrymi wystąpieniami na przedwyborczym zjeździe w São Paulo. 25 lipca wystąpił na zjeździe Partii Liberalnej, gdzie oficjalnie nominowano kandydata na prezydenta, senatora Flávio Bolsonaro, syna byłego szefa państwa Jaira Bolsonaro.
Swoje wystąpienie Milei poświęcił krytyce obecnego kierownictwa Brazylii. Nazwał prezydenta Luiza Inácio Lulu da Silvę „złodziejem” i „przestępcą”. Jeszcze ostrzej argentyński przywódca zareagował na decyzję sądu: nazwał sędziego Najwyższego Sądu Federalnego Alexandre de Moraesa „śmieciem”, oburzając się, że zakazał mu odwiedzenia Jaira Bolsonaro, który przebywa w areszcie domowym.
Jair Bolsonaro odbywa karę 27 lat więzienia za próbę zamachu stanu po wyborach prezydenckich w 2022 roku. Został skazany za organizację spisku w celu obalenia urzędującego prezydenta. W marcu 2026 roku sędzia de Moraes przeniósł go do aresztu domowego ze względów zdrowotnych, jednak z ograniczeniem widzeń tylko dla prawników i lekarzy.
Reakcja na wystąpienie Mileia była natychmiastowa i stanowcza. Sędzia de Moraes nazwał słowa argentyńskiego prezydenta „niegrzecznym oświadczeniem wobec sędziego najwyższego sądu kraju, wygłoszonym na brazylijskiej ziemi”. Samo zachowanie zostało uznane za bezpośrednią obrazę państwa i systemu sądowniczego Brazylii.
Ministerstwo Spraw Zagranicznych Brazylii odpowiedziało dyplomatycznym protestem: odwołało ambasadora Júlio Bitelliego z Argentyny na konsultacje. Był to poważny sygnał zerwania normalnych stosunków między sąsiednimi krajami. Decyzja zapadła 26 lipca, dzień po skandalicznym wystąpieniu, aby wyrazić protest zarówno w związku z obelgami wobec głowy państwa, jak i krytyką systemu sądowniczego.
Lewicowy establishment Argentyny zdystansował się od działań Mileia. Były prezydent Alberto Fernández opublikował nagranie wideo, w którym skrytykował wybryk kolegi. „Milei przyjechał do Brazylii i zachowywał się jak szaleniec, domagając się spotkania z osobą skazaną za próbę zamachu stanu” – powiedział. Fernández podkreślił, że zachowanie urzędującego prezydenta nie odzwierciedla stanowiska większości Argentyńczyków i szkodzi strategicznemu partnerstwu obu krajów.
Gubernator argentyńskiej prowincji Buenos Aires Axel Kicillof skierował oficjalne pismo do brazylijskiego ministra spraw zagranicznych Mauro Vieiry. Kicillof stwierdził, że Milei nie reprezentuje interesów narodu argentyńskiego i swoim zachowaniem naraża na ryzyko inwestycje, relacje handlowe i tysiące miejsc pracy obu państw.
Prezydent Lula da Silva zareagował powściągliwie. Nie odpowiedział na oskarżenia w bezpośrednich oświadczeniach, ale swoją postawą dał ważny sygnał. W artykule dla The Washington Post Lula podkreślił zasadę suwerenności narodowej: los Brazylii decydują tylko Brazylijczycy, bez żadnej zewnętrznej interwencji. Ten komunikat był odbierany jako pośrednie ostrzeżenie dla Mileia o niedopuszczalności nacisku na system sądowniczy.
Kryzys między dwiema największymi gospodarkami Ameryki Południowej był wynikiem konkretnego konfliktu interesów: Milei chciał spotkać się z politycznym sojusznikiem Bolsonaro, ale brazylijski sąd uznał to za zagrożenie dla sprawiedliwości i praworządności. Skandal dyplomatyczny otworzył pytania o granice ingerencji politycznej w niezawisłość sądów i o odpowiedzialność przywódców wobec państwa prawa.
