W Wielkim Zderzaczu Hadronów fizycy z eksperymentu LHCb po raz pierwszy uzyskali przekonujące dowody ultrarzadkiego rozpadu neutralnego mezonu B. Cząstka złożona z kwarka b i antykwarka d przekształciła się w parę mionów — zdarzenie, które zgodnie z przewidywaniami Modelu Standardowego zachodzi zaledwie raz na dziesięć miliardów rozpadów takich mezonów.
Poszukiwania trwały ponad czterdzieści lat. Pierwsze górne granice prawdopodobieństwa tego procesu ustalono już w 1984 roku w eksperymencie CLEO. Od tego czasu naukowcy z różnych kolaboracji próbowali uchwycić sygnał, lecz pozostawał on ukryty w ogromnym tle zderzeń protonów. Dopiero po modernizacji detektora LHCb w 2024 roku, która pozwoliła zbierać dane pięć razy szybciej, oraz po połączeniu nowych danych z lat 2024–2025 z wcześniejszymi seriami znamienność sygnału osiągnęła 3,2 odchylenia standardowego.
To już nie tylko aluzja, lecz pierwszy dowód uzyskany w ramach jednego eksperymentu. Do pełnego odkrycia potrzeba pięciu sigma, jednak 3,2 sigma wystarcza, by stwierdzić: proces został zaobserwowany. Wynik całkowicie zgadza się z obliczeniami Modelu Standardowego, a jednocześnie zawęża przestrzeń dla hipotez o nowych cząstkach poza nim.
Równolegle kolaboracja doprecyzowała parametry częstszego, ale również rzadkiego rozpadu mezonu Bs w parę mionów. Precyzja pomiaru stała się rekordowa, a zmierzony czas życia cząstki pokrył się z przewidywaniem teoretycznym. Takie procesy działają jak swoista lupa: każde odchylenie od przewidywań mogłoby wskazać na istnienie nowych sił lub cząstek w skalach niedostępnych bezpośredniej produkcji w zderzaczu.
Dla zwykłego człowieka te liczby oznaczają, że fundamentalne prawa przyrody są sprawdzane z bezprecedensową precyzją. Każdy potwierdzony rzadki rozpad umacnia zaufanie do Modelu Standardowego, a jednocześnie przygotowuje grunt pod następny krok — poszukiwanie tych właśnie odchyleń, które otworzą „zeptowszechświat” nowych zjawisk.
