W gęstych zaroślach europejskich łąk i skrajów lasów niepostrzeżenie rozgrywa się cicha, lecz uporczywa walka. Obce rośliny, które trafiły tu z daleka, stopniowo wypierają rodzime gatunki, zmieniając wygląd znanych krajobrazów. Niedawne badanie niemieckich naukowców pokazało, że w tej walce człowiekowi mogą pomóc nie tylko technologie, ale i starzy dobrzy przyjaciele — psy, zdolne odnajdywać groźnych „przybyszy” z dokładnością do 75 procent.
Inwazyjne gatunki roślin szybko się rozprzestrzeniają, nie mając na nowych terytoriach naturalnych wrogów, i zakłócają utrwalone łańcuchy pokarmowe oraz procesy glebowe. Wczesne wykrycie to klucz do sukcesu, bo gdy zarośla już się rozrosną, walka z nimi staje się niezwykle pracochłonna i kosztowna.
Badacze z Centrum Badań Środowiskowych imienia Helmholtza w Niemczech od 2021 do 2023 roku wyszkolili 31 psów do rozpoznawania trzech problematycznych gatunków: rdestowca (Fallopia spp.), niecierpka gruczołowatego (Impatiens glandulifera) i ambrozji bylicolistnej (Ambrosia artemisiifolia). Po przygotowaniu 12 zespołów wyszły one na próby terenowe w warunkach naturalnych. Jedenaście z nich poradziło sobie z powodzeniem, osiągając średnio 75-procentową dokładność wykrywania. Na podstawie wyników pracy naukowcy przygotowali zalecenia dotyczące doboru, szkolenia i koordynacji zespołów kynologicznych.
Co czyni psy szczególnie cennymi w tej pracy? Ich węch pozwala wychwytywać ledwo zauważalne ślady roślin nawet pod warstwą opadłych liści lub w gęstej trawie, gdzie ludzkie oko jest bezradne. W odróżnieniu od skomplikowanych przyrządów pies jest mobilny, nie wymaga prądu i może pracować w trudno dostępnym terenie. Przy tym metoda pozostaje stosunkowo niedroga i dostępna dla projektów wolontariackich, co jest szczególnie ważne dla krajów o ograniczonych zasobach na monitoring.
Za suchymi liczbami kryje się głębsza więź: człowiek i pies znów się jednoczą, by chronić to, co sami naruszyliśmy. Inwazyjne rośliny często pojawiają się z powodu naszej własnej działalności. Wykorzystując naturalne zdolności zwierząt, jakby wracamy do bardziej harmonijnego sposobu współdziałania ze światem, w którym technologie dopełniają, a nie zastępują żywy instynkt.
Oczywiście metoda nie jest panaceum. Dokładność 75 procent oznacza, że część znalezisk i tak wymaga potwierdzenia przez specjalistów, a szkolenie wymaga czasu i wykwalifikowanych kynologów. Niemniej jednak projekt otwiera perspektywę skalowania: psy mogą stać się częścią kompleksowych programów monitoringu w rezerwatach, na terenach rolniczych i w miejskich zielonych strefach.
Wczesne wykrywanie inwazyjnych roślin za pomocą psów pozwala zachować rodzime gatunki i stabilność ekosystemów, zanim problem wymknie się spod kontroli
