De prairies van het Midden-Westen strekten zich ooit uit over miljoenen acres, maar vandaag zijn er slechts verspreide lapjes grond van over. Volgens onderzoekers van de Universiteit van Illinois is in Illinois, Iowa en Wisconsin slechts ongeveer één procent van de vroegere hooggraas-prairie bewaard gebleven. In Illinois zelf wordt het aandeel bewaarde stukken nog bescheidener geschat: minder dan een tiende procent. Deze piepkleine eilandjes van ongerepte vegetatie, verloren tussen maïs- en sojavelden, herbergen nog steeds duizenden plantensoorten, en veel daarvan heeft het merendeel van de mensen nooit gezien.
De ecologen Jeffrey Matthews en Jack Zinnen van de Universiteit van Illinois in Urbana-Champaign, die werkt aan het Illinois Natural History Survey, besloten deze verspreide gegevens in één databank samen te brengen — RELIX. Zij verwerkten gegevens over 353 prairie-restanten in acht staten van het Midden-Westen en legden bijna 37 duizend records over vaatplanten vast. De resultaten zijn in juli 2025 gepubliceerd in het tijdschrift Natural Areas Journal en bieden de mogelijkheid om eerlijk te vergelijken wat er ooit op deze gronden groeide met wat kwekerijen en zaadverkopers vandaag aanbieden.
De databank moest letterlijk kruimel voor kruimel worden verzameld. De auteurs baseerden zich op wetenschappelijke publicaties vanaf 1950, op naslagwerken, op gegevens van ongepubliceerd onderzoek en op enquêtes onder beheerders van natuurgebieden. De makers zelf geven toe dat de resulterende lijst 'verre van volledig' is — en dat zegt op zichzelf al hoeveel onbestudeerds er nog verborgen ligt in de overblijfselen van de prairie.
Toen de wetenschappers de natuurlijke restanten naast de producten van commerciële leveranciers legden, werd het beeld heel wat minder rooskleurig. Minder dan de helft van de regionale inheemse soorten is te koop. Kant-en-klare mengsels worden vooral samengesteld uit winterharde, langlevende planten die gemakkelijk te kweken zijn en waarvan gemakkelijk zaden te oogsten zijn. Gevoelige 'conservatieve' soorten, die hoge eisen stellen aan de kwaliteit van hun omgeving, komen zelden in de mengsels voor. Uiteindelijk zien herstelde percelen er eenvormig uit en vervullen ze lang niet alle functies van echte prairies.
Vooral het tekort aan vroegbloeiers is voelbaar. Een onderzoek dat 196 mengsels voor bestuivers vergeleek met 102 natuurlijke restanten in acht staten, toonde aan dat eind mei ongeveer 28% wilde bloemen in de natuurlijke restanten bloeien, tegenover 0 tot 13% in de mengsels. De meeste mengsels bevatten minder dan 25 plantensoorten, dus in het beste geval de helft van de diversiteit van een echte prairie. Voorjaarsbestuivers worden wakker voordat er voedsel is, en de keten die van insecten naar vogels en zoogdieren loopt, breekt vanaf de allereerste schakel.
Ook het ondergrondse deel van de prairie lijdt onder de vereenvoudiging. Diepe wortels houden de bodem vast, helpen hem koolstof op te slaan en vormen de basis voor complexe gemeenschappen van schimmels en bacteriën. Wanneer de plantendiversiteit afneemt, verarmt het leven zowel onder als boven de grond tegelijk.
Matthews en Zinnen beschrijven een vicieuze cirkel: de meeste mensen kennen de prairie vooral van herstelde percelen, en juist die vereenvoudigde vorm lijkt hun daarom de norm. De nieuwe databank helpt deze cirkel te doorbreken — ze laat zien welke soorten in de mengsels teruggebracht moeten worden en welke rol elk daarvan in het ecosysteem speelt. Uit 353 restanten selecteerden de onderzoekers 915 soorten die in ten minste acht daarvan voorkomen. Deze lijst kan een richtsnoer vormen voor kwekerijen en boeren die niet zomaar een 'mooie weide' willen aanplanten, maar een werkend ecosysteem.
De onderzoekers zijn van plan herstelde percelen te blijven vergelijken met natuurlijke restanten en de aanbevelingen voor specifieke omstandigheden te verfijnen. Zinnen raadt aan zich niet te beperken tot vijfentwintig soorten in een mengsel: volgens zijn schatting is vijftig soorten een ambitieus maar gerechtvaardigd doel. De voorkeur moet uitgaan naar planten die snel aanslaan, in het voorjaar bloeien en winterhard zijn.
Om de prairie haar ware complexiteit terug te geven, volstaat het te beginnen met het toevoegen van de ontbrekende soorten aan de mengsels — bijvoorbeeld vroegbloeiende aardbei, wilde knoflook, goudwortel of spinragbloem. Nauwkeurige gegevens over het verleden maken van herstel een werkend ecosysteem in plaats van een mooi plaatje, een ecosysteem dat insecten, vogels en de bodem voedt.


