Prerie Środkowego Zachodu rozciągały się niegdyś na miliony akrów, a dziś pozostały po nich rozproszone skrawki. Według badaczy z Uniwersytetu Illinois w Illinois, Iowa i Wisconsin przetrwał zaledwie około jednego procenta dawnej prerii wysokotrawiastej. W samym Illinois udział zachowanych fragmentów ocenia się jeszcze skromniej: na mniej niż jedną dziesiątą procenta. Te maleńkie wysepki nietkniętej roślinności, zagubione wśród pól kukurydzy i soi, wciąż kryją tysiące gatunków roślin, a wielu z nich większość ludzi nigdy nie widziała.
Ekolodzy z Uniwersytetu Illinois w Urbana-Champaign, Jeffrey Matthews i Jack Zinnen, pracujący w Illinois Natural History Survey, postanowili zebrać te rozproszone informacje w jedną bazę danych — RELIX. Przetworzyli dane dotyczące 353 pozostałości prerii w ośmiu stanach Środkowego Zachodu i odnotowali niemal 37 tysięcy zapisów o roślinach naczyniowych. Wyniki opublikowano w czasopiśmie Natural Areas Journal w lipcu 2025 roku i otwierają one możliwość rzetelnego porównania tego, co niegdyś rosło na tych ziemiach, z tym, co dziś oferują szkółki i sprzedawcy nasion.
Bazę trzeba było zbierać dosłownie po okruszku. Autorzy oparli się na publikacjach naukowych począwszy od 1950 roku, na przewodnikach, na danych z niepublikowanych badań oraz na ankietach wśród zarządzających obszarami przyrodniczymi. Sami twórcy przyznają, że powstały wykaz jest „daleki od kompletności” — i to samo w sobie mówi o tym, ile jeszcze niezbadanego kryje się w pozostałościach prerii.
Kiedy naukowcy zestawili obok siebie naturalne pozostałości i produkty komercyjnych dostawców, obraz stał się znacznie mniej różowy. W sprzedaży dostępna jest mniej niż połowa regionalnych gatunków rodzimych. Gotowe mieszanki składają się głównie z wytrzymałych, długowiecznych roślin, które łatwo uprawiać i zbierać z nich nasiona. Wrażliwe, „konserwatywne” gatunki, wymagające wysokiej jakości środowiska, rzadko pojawiają się w mieszankach. W rezultacie odtworzone obszary wyglądają monotonnie i daleko im do pełnienia wszystkich funkcji prawdziwych prerii.
Szczególnie odczuwalny jest niedobór wcześnie kwitnących roślin. Badanie, które porównało 196 mieszanek stworzonych dla zapylaczy z 102 naturalnymi pozostałościami w ośmiu stanach, wykazało: do końca maja zakwita około 28% dziko rosnących kwiatów w naturalnych pozostałościach, a w mieszankach — od 0 do 13%. Większość mieszanek obejmuje mniej niż 25 gatunków roślin, czyli w najlepszym razie połowę różnorodności prawdziwej prerii. Wiosenne zapylacze budzą się, zanim pojawi się pokarm, i łańcuch, który ciągnie się od owadów do ptaków i ssaków, pęka już na samym pierwszym ogniwie.
Podziemna część prerii również cierpi z powodu uproszczenia. Głębokie korzenie utrzymują glebę, pomagają jej gromadzić węgiel i stanowią podstawę dla złożonych zbiorowisk grzybów i bakterii. Kiedy różnorodność roślin spada, życie pod ziemią i nad nią ubożeje jednocześnie.
Matthews i Zinnen opisują błędne koło: większość ludzi zna prerię głównie z odtworzonych obszarów, dlatego właśnie taki uproszczony wygląd wydaje im się normą. Nowa baza pomaga to błędne koło przerwać — pokazuje, jakie gatunki warto przywrócić do mieszanek i jaką rolę każdy z nich odgrywa w ekosystemie. Z 353 pozostałości badacze wyodrębnili 915 gatunków występujących w co najmniej ośmiu z nich. Ta lista może stać się wskazówką dla szkółek i rolników, którzy chcą zasadzić nie po prostu „ładną łąkę”, lecz działający ekosystem.
Badacze zamierzają nadal porównywać odtworzone obszary z naturalnymi pozostałościami i doprecyzowywać zalecenia dla konkretnych warunków. Zinnen radzi nie ograniczać się do dwudziestu pięciu gatunków w mieszance: według jego oceny pięćdziesiąt gatunków to ambitny, ale uzasadniony cel. Pierwszeństwo warto dawać roślinom, które szybko się przyjmują, kwitną wiosną i odznaczają się wytrzymałością.
Aby przywrócić prerii jej prawdziwą złożoność, wystarczy zacząć dodawać do mieszanek brakujące gatunki — na przykład wcześnie kwitnącą poziomkę, czosnek niedźwiedzi, różeniec górski czy pajęcznicę. Precyzyjne dane o przeszłości zamieniają odtwarzanie z ładnego obrazka w działający ekosystem, który karmi owady, ptaki i glebę.


