In 2024 beschreven entomologen officieel een nieuwe spinnensoort die letterlijk in de muren van onze steden leeft. Maak kennis met de Pikelinia floydmuraria. Deze minuscule jager dankt zijn naam aan de legendarische band Pink Floyd en hun iconische album 'The Wall'. Maar achter die poëtische naam schuilt een van de meest effectieve jachtmechanismen uit de microwereld.
Deze spin behoort tot de familie van de spleetwevers (Filistatidae). Hoewel hij nauwelijks een paar millimeter groot is, slaagt hij erin prooien te overmeesteren die vijf tot zes keer zwaarder zijn dan hijzelf. Hoe krijgt hij dat precies voor elkaar?
Het geheim zit hem in de zogeheten 'cribellate' zijde. In tegenstelling tot de kleverige webben die we gewend zijn, bestaat het spinsel van de Pikelinia floydmuraria uit duizenden flinterdunne droge draden die in een complexe structuur zijn verweven. Zodra deze draden in contact komen met de chitine van een insect, werken ze als microscopisch klittenband dat de poten en vleugels van de prooi onmiddellijk verstrikt.
De spin nestelt zich bij voorkeur in de smalle kieren van betonnen en bakstenen muren. Zijn web is niet zomaar een val, maar fungeert als een uiterst gevoelige sensor. Elke beweging aan de buitenkant stuurt een specifiek signaal naar het diepste punt van zijn hol. Voor onderzoekers is dit een treffend voorbeeld van hoe een soort zich aanpast aan de menselijke omgeving door de gebreken van stedelijke bebouwing, zoals barsten en voegen, om te vormen tot een ideaal jachtgebied.
Waarom is dit eigenlijk belangrijk voor ons? Het bestuderen van de structuur van deze zijde kan op termijn leiden tot de ontwikkeling van nieuwe soorten droge kleefstoffen. Dit is bionica in zijn puurste vorm: het kopiëren van natuurlijke mechanismen voor industriële en medische toepassingen. Bovendien fungeren deze 'muurspinnen' als natuurlijke ongediertebestrijders in de stad, zonder dat er chemicaliën aan te pas hoeven te komen.
Heeft u er wel eens bij stilgestaan hoeveel van dit soort technische meesterwerken zich verschuilen in de spleten van gebouwen waar we dagelijks argeloos langs wandelen?
De toekomst van de biomimetica ligt ongetwijfeld in de bestudering van dergelijke gespecialiseerde soorten. Wellicht leren we binnenkort hoe we bevestigingen kunnen maken die een zware last dragen zonder ook maar een druppel lijm, simpelweg door het weefsel van deze kleine Braziliaanse spin te imiteren.
