Amazon vừa ra mắt một công cụ ứng dụng trí tuệ nhân tạo nhằm hỗ trợ các trạm cứu hộ ghép đôi chó mèo với những người chủ tiềm năng. Hệ thống này tiến hành phân tích bảng câu hỏi của người dùng, đặc điểm của vật nuôi và thậm chí cả dữ liệu về các ca nhận nuôi trước đó với hứa hẹn sẽ giảm thiểu tỷ lệ trả lại động vật. Thoạt nhìn, đây có vẻ là một bước đi hợp lý trong bối cảnh các trạm cứu hộ đang quá tải và phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguồn lực hàng ngày.
Tuy nhiên, đằng sau giải pháp công nghệ này là một câu hỏi sâu sắc hơn: liệu chúng ta có thể số hóa được sự tương thích về mặt cảm xúc giữa con người và động vật hay không. Các chuyên gia thú y lưu ý rằng nhiều trường hợp trả lại vật nuôi không xuất phát từ những điểm không tương đồng rõ rệt trong lối sống, mà do những sắc thái hành vi tinh tế chỉ bộc lộ sau vài tuần hoặc vài tháng chung sống. Một thuật toán dựa trên số liệu thống kê sẽ có nguy cơ bỏ lỡ chính những khoảnh khắc vô hình nhưng quan trọng ấy.
Các trạm cứu hộ áp dụng những công cụ như vậy sẽ nhận được lợi ích rõ rệt là quy trình tìm nhà cho vật nuôi được đẩy nhanh và áp lực lên nhân viên được giảm bớt. Đồng thời, một mối nguy khác cũng nảy sinh khi dữ liệu về thú cưng có thể bắt đầu được thu thập và sử dụng cho những mục đích không chỉ dừng lại ở sự thiện nguyện. Những tập đoàn như Amazon vốn đã khai thác lượng lớn thông tin người tiêu dùng, và việc mở rộng thực tiễn này sang lĩnh vực nhận nuôi động vật đang đặt ra những thách thức đạo đức mới.
Hãy tưởng tượng một tình huống mà ở đó một người điền vào bảng khảo sát chi tiết về các thói quen của mình, rồi hệ thống sẽ đề xuất cho họ một chú chó cụ thể dựa trên điểm số tương thích. Điều này giống như một nỗ lực nhằm thay thế cuộc gặp gỡ đầu tiên ngoài công viên bằng một mô hình toán học khô khan. Sự tương tác trực tiếp, phản ứng tức thời trước một ánh nhìn hay cử động — thứ "phản ứng hóa học" thường quyết định kết quả cuối cùng — lại nằm ngoài khả năng tính toán của thuật toán.
Theo dữ liệu từ các tổ chức thú y, việc nhận nuôi thành công thường được xây dựng dựa trên sự linh hoạt của cả hai phía thay vì sự khớp nhau hoàn hảo giữa các hồ sơ. Khi công nghệ đóng vai trò trung gian, nó có thể củng cố niềm tin của con người rằng việc lựa chọn thú cưng là một hành vi lý tính, chứ không phải là một "bước nhảy của niềm tin" đầy cảm xúc. Về lâu dài, điều này có khả năng làm thay đổi chính cách chúng ta thấu hiểu về sự hình thành sợi dây liên kết giữa người và vật.
Sau cùng, Amazon không chỉ cung cấp một dịch vụ tiện ích, mà còn đang đề xuất một mô hình quan hệ mới, nơi dữ liệu đang nỗ lực soán ngôi của trực giác con người.
