W maju 2026 roku Organizacja Narodów Zjednoczonych opublikowała raport, w którym postuluje odejście od traktowania produktu krajowego brutto jako głównego wskaźnika rozwoju. Zgodnie z treścią dokumentu, PKB nie uwzględnia ani nierówności społecznych wewnątrz państw, ani stanu środowiska naturalnego czy ogólnego poziomu dobrostanu obywateli.
Autorzy raportu zwracają uwagę, że w ciągu dekad stosowania tego miernika wiele krajów osiągnęło wysokie tempo wzrostu gospodarczego, mierząc się jednocześnie z narastającymi napięciami społecznymi oraz wyczerpywaniem zasobów naturalnych. Najprawdopodobniej nowy system oceny będzie obejmował wskaźniki dotyczące zdrowia publicznego, jakości edukacji oraz stabilności ekosystemów.
Kluczowymi uczestnikami debaty stali się przedstawiciele krajów rozwijających się, którzy od dawna krytykują PKB za to, że maskuje on realne problemy ubóstwa i degradacji środowiska. Jednocześnie państwa o rozwiniętych gospodarkach wykazują powściągliwość, ponieważ przejście na nowe mierniki mogłoby wpłynąć na ich pozycję w międzynarodowych rankingach oraz dostęp do finansowania.
Raport podkreśla, że obecne metody pomiaru postępu zostały wypracowane w epoce powojennej i nie przystają już do wyzwań XXI wieku. Eksperci zauważają, że wdrożenie alternatywnych wskaźników będzie wymagało skoordynowanych wysiłków służb statystycznych z różnych państw i może potrwać lata.
Co ciekawe, inicjatywa ONZ wpisuje się w trwające od lat dyskusje na temat precyzyjnego definiowania dobrobytu społecznego. Jak mówi stare przysłowie, „nie wszystko złoto, co się świeci”, a dane ekonomiczne bywają parawanem dla znacznie głębszych problemów.
Wprowadzenie nowych mierników może zmienić priorytety polityki państwowej: zamiast pogoni za wzrostem PKB, rządy zaczną kłaść większy nacisk na długoterminową stabilność i jakość życia obywateli. Jest to szczególnie istotne dla krajów, w których gwałtowny skok gospodarczy wiązał się z poważnymi kosztami społecznymi.
Tym samym raport ONZ toruje drogę do głębszego zrozumienia rzeczywistego postępu, choć praktyczna implementacja nowych rozwiązań będzie wymagała czasu oraz woli politycznej.
