In mei 2026 heeft de Verenigde Naties een rapport gepubliceerd waarin wordt voorgesteld om het bruto binnenlands product niet langer als de belangrijkste graadmeter voor ontwikkeling te beschouwen. Volgens het document houdt het bbp geen rekening met de ongelijkheid binnen landen, de toestand van het milieu of het algemene welzijn van de bevolking.
De auteurs van het rapport wijzen erop dat veel landen in de afgelopen decennia weliswaar een sterke economische groei hebben laten zien, maar tegelijkertijd kampen met toenemende sociale spanningen en de uitputting van natuurlijke hulpbronnen. Naar alle waarschijnlijkheid zal het nieuwe beoordelingssysteem indicatoren bevatten voor de volksgezondheid, de kwaliteit van het onderwijs en de veerkracht van ecosystemen.
Belangrijke deelnemers aan de discussie zijn vertegenwoordigers van ontwikkelingslanden, die al langer kritiek uiten op het bbp omdat het de werkelijke problemen rond armoede en milieuschade verhult. Tegelijkertijd tonen ontwikkelde economieën zich terughoudend, aangezien de overstap naar nieuwe maatstaven hun positie in internationale ranglijsten en de toegang tot financiering zou kunnen beïnvloeden.
In het rapport wordt benadrukt dat de huidige methoden om vooruitgang te meten dateren uit de naoorlogse periode en niet langer aansluiten bij de uitdagingen van de 21e eeuw. Experts merken op dat de invoering van alternatieve graadmeters gecoördineerde inspanningen van nationale statistiekbureaus vereist en jaren in beslag kan nemen.
Het is interessant dat dit VN-initiatief aansluit bij de slepende discussie over hoe het welzijn van een samenleving precies gedefinieerd moet worden. Zoals het spreekwoord zegt: "Het is niet alles goud wat er blinkt", en economische cijfers maskeren soms dieperliggende problemen.
De invoering van nieuwe maatstaven kan de prioriteiten van het overheidsbeleid veranderen: in plaats van de jacht op bbp-groei kunnen regeringen meer aandacht besteden aan duurzaamheid op de lange termijn en de levenskwaliteit van burgers. Dit is met name van belang voor landen waar een snelle economische opmars gepaard ging met aanzienlijke sociale kosten.
Op deze manier baant het VN-rapport de weg naar een nauwkeuriger begrip van werkelijke vooruitgang, al zal de praktische uitvoering van de nieuwe benaderingen tijd en politieke wil vergen.
