Tajemnice MKULTRA: Amerykański Kongres przygotowuje się do ujawnienia jednej z najmroczniejszych kart w historii CIA

Pod koniec czerwca 2026 roku w Waszyngtonie odbędzie się wydarzenie, które z pewnością przyciągnie uwagę nie tylko historyków i dziennikarzy, ale wszystkich obywateli dbających o przejrzystość instytucji publicznych. Już 30 czerwca działająca przy Komisji Nadzoru Izby Reprezentantów grupa robocza ds. odtajniania tajemnic federalnych (Task Force on the Declassification of Federal Secrets) przeprowadzi wysłuchanie zatytułowane „Mind Control and Accountability: Uncovering the Truth of the CIA’s MKULTRA Project” („Kontrola umysłu i odpowiedzialność: odkrywanie prawdy o projekcie CIA MKULTRA”).

Inicjatorką przedsięwzięcia jest kongresmenka Anna Paulina Luna (Partia Republikańska, Floryda), przewodnicząca wspomnianej grupy roboczej. Polityk wprost oskarżyła służby wywiadowcze o to, że przez dziesięciolecia zatajały szczegóły eksperymentów MKULTRA, co stało się pożywką dla teorii spiskowych i poważnie nadwerężyło zaufanie Amerykanów do własnego rządu. „Obywatele USA zasługują na pełną transparentność i rozliczenie działań CIA” – podkreśliła Luna.

Projekt MKULTRA był autentycznym programem CIA, który ruszył w latach 50. XX wieku, u progu zimnej wojny. Jego głównym założeniem było zbadanie metod kontroli ludzkiego umysłu – od podawania środków psychoaktywnych, takich jak LSD, po różnorodne techniki psychologiczne, hipnozę czy deprywację sensoryczną. Eksperymentom poddawano niczego nieświadome osoby postronne, pacjentów szpitali psychiatrycznych, więźniów, a nawet samych funkcjonariuszy agencji. Choć część faktów ujrzała światło dzienne w latach 70. w wyniku dochodzeń parlamentarnych i dziennikarskich, znaczna część dokumentacji została bezpowrotnie zniszczona w 1973 roku na polecenie ówczesnego dyrektora CIA, Richarda Helmsa.

Nadchodzące przesłuchania skupią się na historycznych uwarunkowaniach programu, jego destrukcyjnym wpływie na zdrowie obywateli oraz na weryfikacji tego, jak CIA wywiązywała się z obowiązku ochrony bezpieczeństwa narodowego. W charakterze świadków wystąpią m.in. Stephen Kinzer, starszy pracownik naukowy Uniwersytetu Browna i badacz tajnych operacji, oraz dziennikarz śledczy Tom O’Neill, autor głośnej książki „Chaos”, analizującej powiązania między Charlesem Mansonem a działaniami CIA w latach 60.

W dobie błyskawicznego rozwoju sztucznej inteligencji i interfejsów neuronowych, powrót do mrocznej historii MKULTRA wydaje się dziś wyjątkowo aktualny. Debata ta zbiega się w czasie z mnożącymi się pytaniami o jawność pracy służb specjalnych w demokratycznym państwie. Wielu Amerykanów liczy, że proces ten będzie krokiem nie tylko ku rozliczeniu przeszłości, ale także ku odbudowie autorytetu instytucji, które z założenia mają służyć społeczeństwu.

Wydarzenie będzie otwarte dla szerokiej publiczności i transmitowane w internecie. Zapowiada się ono jako kluczowy moment w wieloletnich staraniach o odtajnienie informacji, które przez dekady nosiły klauzulę „ściśle tajne”. Czy przesłuchania przyniosą wyczekiwany przełom, czy okażą się jedynie kolejnym etapem żmudnego procesu – pokaże czas. Sam fakt ich zorganizowania dowodzi jednak, że tematy niegdyś spychane na margines, stają się dziś przedmiotem poważnej debaty publicznej.