Vandaag opent de muziekwereld een ruimte waarin een concert ophoudt een werk te zijn dat voor de luisteraar wordt uitgevoerd. Het wordt een toestand die in ieder afzonderlijk ontstaat en tegelijkertijd tussen allen.
10 oktober 2026 in 18:00 In het Venetiaanse Arsenaal opent de Biennale Musica. Het eerste evenement van het festival wordt de wereldpremière van Alignment — een nieuwe live-performance van de Amerikaanse musicus Laraaji.
De titel vertaalt zich als ‘uitlijning’, ‘afstemming’, ‘het in overeenstemming brengen’.
En de datum zelf — 10.10 — klinkt verbazingwekkend goed samen met dit opzet. Voor wie haar als symbool van overgang ervaart, wordt het concert een mooie weerspiegeling van wat er gebeurt: de nieuwe wereld verschijnt niet ergens buiten ons. Zij ontvouwt zich wanneer onze waarneming zich afstemt op de heelheid die al in alles aanwezig is.
Een concert dat je met je hele lichaam beluistert
Alignment is niet bedoeld als een traditioneel optreden met een podium, rijen stoelen en een vooraf bepaalde afstand tussen artiest en publiek.
Het is een klankbad.
Luisteraars wordt gevraagd in een ontvankelijke staat te verkeren: zitten of liggen met gesloten ogen, zodat de muziek niet alleen het gehoor bereikt, maar ook door het lichaam gaat.
In het geluid komen samen:
- een elektroakoestische citer;
- Afrikaanse duimpiano — kalimba;
- toetsensynthesizer;
- stem;
- natuurlijke geluidslussen;
- zachte percussieve texturen.
De muziek zal ontstaan door improvisatie — vanuit de meditatieve aanwezigheid van de uitvoerder en zijn wisselwerking met de ruimte. Stille, beschouwende fragmenten kunnen overgaan in momenten van toenemende intensiteit, daarom Alignment kan niet volledig worden herhaald: het bestaat alleen in die ontmoeting die hier en nu plaatsvindt.
Wanneer geluid ophoudt iets uiterlijks te zijn
Gewoonlijk zeggen we: de muziek klinkt en de mens luistert ernaar.
Maar in Alignment wordt die grens bijna onmerkbaar. De trilling van een snaar wekt een golf op. De golf gaat door de lucht, de ruimte en het lichaam van de luisteraar. Het zenuwstelsel reageert op timbre, frequentie, pulsatie en verandering van volume. De ademhaling kan vertragen, de aandacht zich verruimen en het gevoel van de vertrouwde grenzen van het lichaam zachter worden.
Muziek wordt niet langer als een uiterlijk object ervaren. Zij wordt een innerlijke ervaring.
De mens hoort de trilling niet alleen — hij is zelf een lichaam dat in staat is mee te trillen.
Zo ontstaat een staat van afstemming: instrument, musicus, architectuur en luisteraars bestaan niet langer als afzonderlijke delen van wat er gebeurt. Zij vormen één tijdelijk klankgeheel.
De stem, vrij van betekenis
Een bijzondere plaats in de performance is weggelegd voor de stem van Laraaji. Hij gebruikt vocalisaties en een verzonnen taal — klank die niet verbonden is met het vertrouwde vocabulaire en de letterlijke betekenis.
Wanneer bekende woorden verdwijnen, heeft de geest niets meer om zich aan vast te houden. De stem houdt op te verklaren en begint rechtstreeks een toestand over te brengen — via toonhoogte, adem, timbre, pauzes en beweging van het geluid.
Dit brengt ons terug bij een van de oudste eigenschappen van de menselijke stem. Voordat zij een middel werd om begrippen over te dragen, was zij al trilling: geween, geroep, gelach, een aanhoudende toon, een lied zonder woorden.
In zulk geluid verdwijnt de betekenis niet. Hij gaat over naar een ander niveau — van de verbale beschrijving naar de onmiddellijke ervaring.
De stem vertelt niet over een toestand.
Hij schept een ruimte waarin die toestand voelbaar kan worden.
Van de straten van New York — naar de Biënnale van Venetië
Het creatieve pad van Laraaji begon lang vóór de wereldpremière van vandaag. Nadat hij een opleiding in klassieke compositie en piano had genoten, kwam hij geleidelijk tot vrije improvisatie en de gemodificeerde autoharp, waarvan hij het geluid met elektronische effecten omvormde.
In de jaren 1970 speelde hij op de straten van New York. Tijdens een van die optredens hoorde Brian Eno hem. Hun ontmoeting leidde tot de opname van het album Ambient 3: Day of Radiance, dat deel uitmaakte van Eno's beroemde serie Ambient.
Toch beperkte Laraaji zijn werk niet tot één muzikale richting. Hij verbindt geluid met meditatie, lichamelijke aanwezigheid en praktijken van bewust lachen, en beschouwt muziek niet alleen als een kunstwerk, maar ook als een manier om de kwaliteit van de aandacht te veranderen.
Daarom Alignment zet zijn jarenlange weg heel vanzelfsprekend voort: de muziek vult hier de ruimte niet — zij helpt de ruimte, het lichaam en het bewustzijn in een onderling afgestemd samenspel te komen.
Afstemming in plaats van inspanning
Het woord alignment zelf biedt een andere kijk op innerlijke transformatie.
We zijn gewend te denken dat er inspanning nodig is om in een nieuwe toestand te komen: onszelf overwinnen, afstand doen van het oude, ergens naartoe stijgen of toegang tot een andere werkelijkheid verdienen.
Maar een muziekinstrument dwingt zichzelf niet hoger te klinken. Het wordt gestemd.
Wanneer een snaar de juiste spanning krijgt, antwoordt zij vanzelf op de overeenkomstige frequentie. Als er nabij een verwante toon klinkt, ontstaat er resonantie tussen hen.
In dit beeld is de overgang geen vlucht uit de ene wereld naar de andere. Het is een verandering van de afstemming van de waarneming. De wereld blijft één, maar de mens begint er meer verbanden in te horen, dieper te voelen en te handelen niet uit verzet, maar uit overeenstemming met zijn innerlijke natuur.
Als we de taal van de Vijfde dimensie spreken, dan manifesteert zij zich niet als een nieuwe plek waar de mensheid op een dag terechtkomt. Het is een manier van aanwezigheid waarin de ervaring van scheiding afneemt en het gevoel van onderlinge verbondenheid van al het levende zich ontvouwt.
De Vijfde dimensie IS — de vraag is alleen op welke frequentie onze waarneming is afgestemd.
De hemel is van iedereen
Na Alignment gaat het programma verder met de performance Heaven Is Ours / O Céu é nosso — ‘De hemel is van ons’, gemaakt met medewerking van Braziliaanse baloeiros Zulu en Rafa onder curatorschap van Sissel Morell Dargis en Adriano Rosselli.
Zelfs de volgorde van de titels klinkt symbolisch:
Alignment — Afstemming.
Heaven Is Ours — De hemel is van ons.
Eerst komen het innerlijke en het uiterlijke met elkaar in overeenstemming. Dan verdwijnt het gevoel dat de ruimte van het licht ergens ver weg is en aan iemand anders toebehoort.
De hemel wordt niet de onze door verovering. Hij is altijd deel geweest van de ene ruimte waarin wij leven, ademen, horen en scheppen.
Waarom dit juist vandaag gebeurt
Wetenschappelijk gezien bepaalt de datum 10.10.10 niet de eigenschappen van de muziek en verleent hij het concert geen objectieve ‘portaalkracht’. Maar een symbool kan de aandacht richten — en aandacht verandert de kwaliteit van de ervaring.
Juist daarom klinkt de samenvalling van de datum en de titel van de première zo mooi.
10.10. Alignment. Afstemming.
Vandaag in Venetië biedt de muziek niet aan om naar de overgang te kijken, maar om er deel van te worden: de ogen sluiten, de vertrouwde scheiding tussen uitvoerder en luisteraar loslaten en ontdekken dat het ene klankveld al bestaat.
De overgang begint op het moment dat we ophouden een nieuwe wereld buiten onszelf te zoeken en haar door onze eigen toestand laten verschijnen.
Waaraan herinnerde de muziek ons vandaag?
Aan het feit dat afstemming de uniciteit niet uitwist.
Elk instrument behoudt zijn eigen timbre. Elke stem klinkt onnavolgbaar. Elk lichaam neemt de muziek op zijn eigen manier op. Maar juist dankzij de verschillen ontstaat een ruimtelijke harmonie die voor één toon onbereikbaar is.
Eenheid is geen gelijkvormigheid. Het is het vermogen van een veelheid aan vormen om naar elkaar te luisteren en samen een klank te scheppen die voordien niet bestond.
De muziek verplaatst ons niet naar een nieuwe dimensie. Zij verandert de wijze van onze aanwezigheid — en dan ontvouwt zich in de vertrouwde wereld een nieuwe diepte.
