Viện Trí tuệ Nhân tạo Lấy con người làm trung tâm của Stanford (HAI) vừa chính thức công bố ấn bản thứ chín của Báo cáo Chỉ số AI năm 2026. Đây được coi là một trong những tài liệu tổng quan và chuyên sâu nhất về tiến trình phát triển của trí tuệ nhân tạo, dựa trên dữ liệu tổng hợp từ nhiều nguồn uy tín khác nhau.
Kết luận trọng tâm của báo cáo chỉ ra rằng năng lực AI không hề chững lại mà trái lại, đang ngày càng bứt tốc. Trong năm 2025, lĩnh vực công nghệ này đã cho ra mắt hơn 90% các mô hình tiên phong (frontier models) đáng chú ý. Một số mô hình trong số đó hiện đã bắt kịp hoặc thậm chí vượt xa trình độ con người trong các bài thi tiến sĩ khoa học, tư duy đa phương thức và toán học thi đấu. Trên bảng xếp hạng SWE-bench Verified, các chỉ số hiệu suất đã tăng vọt từ 60% lên gần 100% chỉ trong vòng một năm.
Báo cáo dành sự quan tâm đặc biệt đến sự thu hẹp khoảng cách giữa Mỹ và Trung Quốc. Kể từ đầu năm 2025, các mô hình của hai quốc gia này đã liên tục hoán đổi vị trí dẫn đầu cho nhau. Vào tháng 2 năm 2025, DeepSeek-R1 đã có thời điểm bắt kịp mô hình tốt nhất của Mỹ, và tính đến tháng 3 năm 2026, lợi thế của mô hình hàng đầu từ Anthropic chỉ còn vỏn vẹn 2,7%.
Hoa Kỳ vẫn giữ vững vị thế dẫn đầu về số lượng các mô hình hàng đầu và các bằng sáng chế có tầm ảnh hưởng lớn, trong khi Trung Quốc lại vượt trội về khối lượng công bố khoa học, lượt trích dẫn, tổng số bằng sáng chế và số lượng robot công nghiệp được lắp đặt. Hàn Quốc cũng gây ấn tượng mạnh với mật độ đổi mới sáng tạo khi đứng đầu về số lượng bằng sáng chế AI tính trên đầu người.
Điều gì ẩn sau những con số này và bức tranh toàn cầu đang thay đổi nhanh chóng ra sao?
Báo cáo cũng nhấn mạnh rằng việc phát triển AI có trách nhiệm hiện đang tụt hậu so với sự gia tăng của năng lực kỹ thuật: các tiêu chuẩn đánh giá an toàn vẫn chưa theo kịp, trong khi số lượng sự cố được ghi nhận đã tăng lên 362 vụ so với mức 233 vụ vào năm 2024. Mặc dù vậy, Mỹ vẫn duy trì vị thế áp đảo về đầu tư tư nhân vào AI với 285,9 tỷ USD trong năm 2025, cao gấp hơn 23 lần so với con số của Trung Quốc.
