Hãy tưởng tượng điện thoại thông minh hoặc trạm phát sóng gần nhất của bạn không chỉ truyền dữ liệu mà còn hoạt động như một radar: thu nhận tín hiệu phản xạ của sóng vô tuyến, xác định sự hiện diện của con người sau các chướng ngại vật, theo dõi nhịp thở và thậm chí cả nhịp tim. Đây chính là những khả năng đang được các nhà khoa học thảo luận trong bối cảnh phát triển tiêu chuẩn 6G, dự kiến sẽ ra mắt vào năm 2030.
Công nghệ này được gọi là Integrated Sensing and Communication (ISAC) – Cảm biến và Truyền thông Tích hợp. Cùng một ăng-ten sẽ được sử dụng đồng thời để truyền thông tin và phân tích môi trường xung quanh. Sóng vô tuyến, khi phản xạ từ các vật thể, sẽ cho phép đo khoảng cách, tốc độ di chuyển và thậm chí cả những rung động nhỏ của cơ thể. Theo các nhà nghiên cứu, khi kết hợp với các thuật toán học máy, hệ thống có thể nhận dạng con người qua dáng đi, đoán cử chỉ và có thể cả các đặc điểm khuôn mặt riêng lẻ.
Tin tức này nhanh chóng lan truyền khắp thế giới. Tờ Heute của Đức đã thu hút sự chú ý đến tiềm năng của 6G, sau đó được các phương tiện truyền thông quốc tế tiếp nối. Đức đã đầu tư khoảng 700 triệu Euro vào nghiên cứu 6G, và vấn đề không chỉ nằm ở tốc độ internet mà còn ở các chức năng hoàn toàn mới: từ hỗ trợ xe tự hành và nhà máy thông minh đến giám sát sức khỏe và các hoạt động cứu hộ.
Tuy nhiên, những triển vọng kỹ thuật ngay lập tức đi kèm với những lo ngại nghiêm trọng. Vào tháng 6 năm 2026, Hội nghị các cơ quan bảo vệ dữ liệu độc lập của Đức đã phê duyệt một tài liệu định hướng, trong đó cảnh báo: khả năng của ISAC có thể so sánh với việc giám sát tàng hình, nhưng với khả năng lớn hơn nhiều. Vấn đề chính là con người không cần phải sở hữu điện thoại thông minh. Hệ thống có thể quét bất kỳ ai trong phạm vi hoạt động, và người đó thậm chí có thể không nhận thức được điều đó. Trong trường hợp này, sự đồng ý và kiểm soát dữ liệu trở nên gần như không thể.
Các nhà khoa học từ Viện Barkhausen ở Dresden đã và đang làm việc trên các cơ chế bảo vệ. Trong số các ý tưởng có bộ chuyển đổi phần cứng để tắt các chức năng cảm biến, chỉ để lại chức năng truyền thông, và một ứng dụng thông báo cho người dùng về việc quét đang hoạt động ở gần. Những đề xuất này dự kiến sẽ được trình lên các cơ quan tiêu chuẩn hóa châu Âu. Các chuyên gia quốc tế sẽ gặp nhau tại Dresden vào cuối năm nay – vẫn còn thời gian để thực hiện các thay đổi, trước khi tiêu chuẩn được chốt lại.
Sự phát triển của 6G đặt ra một lựa chọn quan trọng cho xã hội. Một mặt là các ứng dụng mang tính cách mạng trong y học, an ninh và công nghiệp. Mặt khác là nguy cơ tạo ra một công cụ giám sát toàn diện, không thể nhận biết. Khi các kỹ sư và cơ quan quản lý đang tìm kiếm sự cân bằng, câu hỏi vẫn còn bỏ ngỏ: mạng lưới tương lai nên “cảm nhận” thế giới xung quanh đến mức nào để không vượt qua ranh giới riêng tư của mỗi người.
Công nghệ vẫn đang trong giai đoạn phát triển, nhưng cuộc thảo luận đã vượt ra ngoài phòng thí nghiệm. Chính lúc này, các nguyên tắc mà chúng ta sẽ sống theo trong kỷ nguyên 6G đang được đặt nền móng.
