Witwatersrand Üniversitesi (Wits) bilim insanları, "ışıkta beyin" olarak adlandırılan bir sistem geliştirdi. Bu sistem, karmaşık ışık desenlerindeki gizli bilgiyi tanıyor ve gelecekteki iletişim sistemlerini hızlandırabilir.
Araştırma Nature Communications'ta yayımlandı. Çalışmaya yüksek lisans öğrencisi Hadrian Bezuidenhout öncülük etti; Kade Pieterse ve Ram Nandan Kumar da katıldı. Projeyi Wits Yapılandırılmış Işık Laboratuvarı'ndan Dr. Isaac Nape ve Profesör Andrew Forbes yönetti.
Sistem, yapay zekâ ve fizik ilkelerini kullanıyor. Işık, veriyi alfabedeki harflere benzeyen özel biçimlerde taşıyor. Sorun, bu desenleri hızlıca okumak; özellikle de iletim sırasında bozulduklarında.
Binlerce noktanın ayrıntılı görüntülenmesi ve işlenmesi yerine, ışık onu detektörlere yönlendiren özel katmanlardan geçiriliyor. Işığın düştüğü yer gerekli bilgiyi veriyor. Bilim insanları bunu, farklı biçimlerde bükülmüş olsa bile kıvrılmış bir şeritteki sarımları saymaya benzetiyor: önemli olan her kıvrım değil, topolojidir.
Yalnızca 15 örnekle eğitildikten sonra sistem, daha önce karşılaşılmayanlar da dahil olmak üzere 81 farklı ışık yapısını doğru şekilde tanıdı. Detektörlere gürültü eklendiğinde bile çalışmaya devam etti.
Nape, "İletişim için ışık desenleri oluşturmak, ancak onları yarattığımız kadar hızlı okuyabildiğimizde yararlıdır" diyor. Işık sistemi, karmaşık hesaplamalar olmadan bozulma ve gürültüyle tam olarak nasıl başa çıkıyor?
MIND Enstitüsü müdürü Profesör Benjamin Rosman, disiplinler arası yaklaşımın değerini vurguluyor: yapay zekâ fikirleri ile temel fiziğin birleşimi, bilgi işlemenin yeni yollarını açıyor. Profesör Forbes ise çalışmanın, gelecekteki kuantum ve klasik ağların kilit bir sorununu — ışığın topolojik yapılarının pratik olarak okunmasını — çözmeye yardımcı olduğunu ekliyor.
Nape, iletişimin ötesinde de beklentiler görüyor: tek tek fotonlardan veri çıkarmanın özellikle zor olduğu kuantum teknolojilerinde. Araştırma, optik zekânın bu alanlarda nasıl yardımcı olabileceğini gösteriyor.
