Hindistan ve Çin — nüfus bakımından Asya'nın en büyük iki gücü ve Himalayalar'da yaklaşık 3800 km uzunluğunda ortak tartışmalı sınıra sahip nükleer güçler — yıllardır süren sınır anlaşmazlığına çözüm arayışını hızlandırma konusunda anlaştı. Bu, iki ülkenin 26 Ağustos 2026 tarihinde özel temsilcilerin 25. tur görüşmelerinin ardından yayımladığı sekiz maddelik ortak belgede belirtiliyor.
Üst düzey diplomatların toplantısı 25 Ağustos'ta Pekin'de gerçekleşti. Hindistan'dan görüşmelere Başbakanın Ulusal Güvenlik Danışmanı Ajit Doval, Çin'den ise Dışişleri Bakanı Wang Yi katıldı. İki taraf da, onlarca askerin hayatını kaybettiği 2020 yılındaki Galwan Vadisi çatışması da dahil olmak üzere yıllardır süren çatışma ortamında diyaloğu 'kapsamlı, derinlemesine ve dostane' bir şekilde yürütmeye hazır olduklarını vurguladı.
Görüşmeler, ülkelerin 2005 yılında imzaladığı Sınır Sorununun Çözümüne İlişkin Siyasi Parametreler ve Yol Gösterici İlkeler Anlaşması'na dayanıyor. Bu belgeye göre, nihai çözüm birkaç aşamada gerçekleşmeli: önce genel ilkelerin mutabakatı, ardından çerçeve anlaşma ve son olarak da tartışmalı sınır bölgelerinin fiili olarak belirlenmesi.
Ortak açıklamada taraflar, sınırın belirlenmesine yönelik uzman grubu ile sınır yönetimi çalışma grubunun yakın zamanda görev tanımlarını netleştirmesi gerektiğini doğruladı. Ayrıca taraflar, generaller ve üst düzey askeri komutanlar düzeyinde ek toplantılar yapılması ve sınırın doğu ve orta kesimlerinde iki yeni sıcak hat kurulması konusunda anlaştı; bu adım, sahadaki beklenmedik çatışmaları önlemeyi amaçlıyor.
Sınıraşan nehirler mekanizmasının çalışması gündeme geri döndü: taraflar, Eylül ayında uzman organın bir sonraki toplantısını yapmayı ve tartışmalı bölgelerden geçen nehirler hakkında düzenli olarak hidrolojik veri alışverişine devam etmeyi taahhüt etti. İki ülke, sınır bölgelerinde barış ve sükunetin korunmasına yönelik temel bağlılıklarını yineledi ve sahadaki her türlü durumu mevcut diplomatik ve askeri kanallar aracılığıyla hızla çözmeye karar verdi.
Siyasi ilerlemeye paralel olarak taraflar, ticaret ve kültürel alışverişte taktiksel bir 'yumuşama' yaşandığını belirtiyor. Üç sınır ticareti noktası yeniden açıldı ve Tibet Özerk Bölgesi'ndeki kutsal Kailash Dağı ile Manasarovar Gölü'nü ziyaret eden Hint hacı gruplarının sayısı önemli ölçüde arttı. İki ülke, ticaret ve hac alanlarındaki işbirliğini genişletme niyetini ifade ederek, bunun karşılıklı anlayış ve uzun vadeli diyalog ortamını güçlendirmesi bekleniyor.
Bu konulardaki uyum, Eylül ortasında Hindistan'da yapılması planlanan BRICS zirvesi öncesinde özel bir önem kazanıyor; burada Başbakan Narendra Modi ile Çin Halk Cumhuriyeti Devlet Başkanı Xi Jinping arasında görüşmeler yapılması olası. Analistler, mevcut görüşmeleri iki gücün üst düzey stratejik diyalog için uygun bir atmosfer yaratma çabası olarak görüyor.
