W laboratorium może pojawić się sposób sprawdzenia, czy grawitacja potrafi splątać masywne obiekty na poziomie kwantowym. Autorzy preprintu z 5 listopada 2026 roku zaproponowali schemat, w którym lewitująca mikrometrowa cząstka oddziałuje z matrycą ultraprecyzyjnych zegarów jądrowych. Gdyby splątanie powstało, wskazywałoby to na kwantową naturę aktywnej masy grawitacyjnej, a nie jedynie na koherencję przestrzenną mas.
Badacze Germain Tobar, Markus Aspelmeyer i Magdalena Zych opisali układ doświadczalny, w którym cząstka jest utrzymywana w pułapce optycznej, a obok umieszcza się łańcuch zegarów atomowych z przejściami jądrowymi. Pole grawitacyjne cząstki powinno wpływać na chód tych zegarów w różny sposób w zależności od ich położenia. Oddziaływanie zbiorowe wzmacnia efekt, czyniąc go mierzalnym w warunkach laboratoryjnych. Schemat opiera się na poprawkach relatywistycznych: energia wewnętrznych stopni swobody zegarów wnosi wkład do aktywnej masy grawitacyjnej.
Zwykła grawitacja newtonowska między ustalonymi masami nie potrafi wytworzyć takiego splątania. Potrzebny jest tu właśnie kwantowy opis grawitacji, w którym aktywna masa sama staje się wielkością kwantową. Wyobraźmy sobie, że każdy zegar w matrycy tyka nie po prostu osobno, lecz jako część jednolitego układu, w którym grawitacja „miesza” ich stany podobnie jak pole magnetyczne ustawia spiny elektronów w ferromagnetyku.
Zaobserwowanie efektu byłoby pierwszym bezpośrednim dowodem kwantowej natury aktywnej masy grawitacyjnej. Dotychczasowe eksperymenty sprawdzały jedynie koherencję przestrzenną w interferometrach fal materii. Nowy schemat wykracza poza te testy i dotyka fundamentalnego pytania o to, jak grawitacja uczestniczy w mechanice kwantowej.
Według preprintu na arXiv realizacja będzie wymagać ultrastabilnych zegarów jądrowych i precyzyjnej kontroli lewitacji. Gdyby efekt się potwierdził, otworzyłoby to drogę do laboratoryjnych badań grawitacji kwantowej bez konieczności stosowania ogromnych akceleratorów czy aparatów kosmicznych. Na razie praca pozostaje propozycją teoretyczną, wymagającą weryfikacji eksperymentalnej.
Otwiera to drzwi do sprawdzenia, czy grawitacja jest naprawdę siłą kwantową na poziomie aktywnej masy.
