Dwa atomy pozostają związane, choć mają energię wystarczającą do rozlotu. W laboratorium Uniwersytetu Kaiserslautern-Landau w Niemczech eksperymentatorzy po raz pierwszy zrealizowali taki stan w zderzeniach ultrazimnych atomów litu.
Zespół pod kierownictwem profesora Artura Wiedery i z udziałem pierwszego autora Aleksandra Gutmana chłodził atomy litu do temperatury poniżej jednego mikrokielwina. Za pomocą szybko oscylujących pól magnetycznych badacze zbliżali dwa rezonanse molekularne i tworzyli warunki, w których możliwe są dwie drogi rozpadu cząsteczki. Fale kwantowe odpowiadające tym drogom interferowały i wzajemnie się wygaszały.
W rezultacie cząsteczka nie ulegała rozpadowi, choć pod względem energii było to dozwolone. Efekt jest analogiczny do działania aktywnych słuchawek z redukcją szumów: jedna fala dokładnie kompensuje drugą i sygnał sumaryczny znika. Tutaj zamiast dźwięku chodzi o funkcję falową atomów.
Zespół potwierdził istnienie stanu na podstawie zmniejszenia strat atomów z chmury oraz danych spektroskopii radiofalowej. Bez tłumienia interferencyjnego rozpad przebiegałby znacznie szybciej. Metoda opiera się na technice sterowania oddziaływaniami, którą ta sama grupa przedstawiła rok wcześniej.
Wyniki opublikowano 9 listopada 2026 roku w czasopiśmie Nature Physics. Pokazują one, jak można celowo przekształcać potencjalnie niestabilne stany kwantowe w trwałe dzięki interferencji.
Odkrycie otwiera drogę do precyzyjniejszej kontroli układów kwantowych i ich oddziaływania z otoczeniem. W przyszłości może to wpłynąć na rozwój czułych czujników, komunikacji kwantowej i obliczeń, w których stabilność stanów jest krytycznie ważna.
Mechanika kwantowa potrafi zamienić oczekiwaną stratę w mechanizm ochronny i teraz zostało to potwierdzone w rzeczywistym eksperymencie z atomami.


