DNA w jądrze komórkowym jest upakowane tak ciasno, że dwumetrowa nić mieści się w przestrzeni cieńszej niż ludzki włos. To upakowanie jest niezbędne do życia, ale jednocześnie utrudnia narzędziom takim jak CRISPRa dotarcie do potrzebnych genów podczas przeprogramowywania komórek.
Naukowcy z UCLA znaleźli prosty fizyczny sposób obejścia tej przeszkody. Przepuszczają komórki skóry przez mikrofluidyczny chip, w którym jądro na ułamek sekundy ulega zagęszczeniu. Chromatyna chwilowo się rozluźnia, a geny sterujące przekształceniem w neurony stają się łatwiej dostępne do aktywacji.
W eksperymentach na komórkach mysich skuteczność wyraźnie wzrosła. Przy zastosowaniu samego CRISPRa neurony otrzymywano z około trzech procent komórek. Po dodaniu zagęszczania odsetek ten sięgał dziesięciu procent. Gdy wcześniej aktywowano gen Oct4, czyniąc komórki bardziej plastycznymi, wskaźnik wzrastał do czterdziestu procent.
Metodę nazwano MECA — mechanicznie wzmocniona aktywacja CRISPR. Badacze najpierw zmapowali obszary genomu, które otwierają się po zagęszczeniu, a następnie kierowali do nich właśnie cząsteczki RNA naprowadzające. Pozwoliło to uniknąć długiego doboru celów metodą prób i błędów.
Podejście to nie zmienia sekwencji DNA i nie wymaga wirusów do dostarczania narzędzi. Wykorzystuje jedynie krótkotrwałe oddziaływanie mechaniczne, którego komórki w organizmie doświadczają nieustannie — od rozciągania mięśni po obciążenie kości. Według kierownika laboratorium Songa Li jest to „ostatnia mila” problemu dostępności genów.
Wyniki opublikowano w czasopiśmie Matter. Naukowcy planują sprawdzić metodę na komórkach ludzkich i w innych rodzajach przeprogramowywania. Dodatkowo zauważono, że aktywacja Oct4 w ten sposób zmniejsza oznaki starzenia komórkowego w komórkach pochodzących od starych myszy.
Siły fizyczne, które zwykle uważa się za drugorzędne wobec sygnałów chemicznych, mogą stać się kluczem do bardziej niezawodnego otrzymywania neuronów do modelowania chorób i testowania leków.


