De wereldwijde energiecrisis, verergerd door de recente sluiting van de Straat van Hormuz, heeft een zware tol geëist van de mondiale toeleveringsketens. Deze situatie heeft echter ook een onverwachte ‘zonnige kant’: ze heeft de gevaarlijke afhankelijkheid van de wereldeconomie van fossiele brandstoffen met ongekende duidelijkheid blootgelegd en een krachtige impuls gegeven aan de ‘groene’ technologieën die milieubeschermers al decennia lang promoten.
Zoals Martin Wright, columnist voor Positive News, opmerkt, hebben zon, zeewier en vruchtbare bodem één belangrijk voordeel: ze hoeven niet met tankers door de Straat van Hormuz te worden vervoerd. Juist dit feit wordt de ‘zilveren rand’ van de economische storm, die zowel de brandstofprijzen als de voedselkosten heeft beïnvloed door de wereldwijde afhankelijkheid van synthetische meststoffen.
Energietechnologie in actie
Landen die voorafgaand aan de crisis in hernieuwbare energiebronnen (RES) hebben geïnvesteerd, plukken daar vandaag de vruchten van in de vorm van reële financiële besparingen. Pakistan is hiervan een treffend voorbeeld. Volgens Hugh Knowles, voormalig uitvoerend directeur van Friends of the Earth, heeft het land, historisch kwetsbaar door zijn afhankelijkheid van de import van fossiele brandstoffen, een snelle overgang naar zonne-energie gemaakt.
Tegen het einde van 2025 is het aandeel van zonne-energie in de elektriciteitsproductie van Pakistan gestegen van 2,9% in 2020 naar 32%. Deze stap heeft het land meer dan 12 miljard dollar aan import van fossiele brandstoffen bespaard. Alleen al in 2026 zal de nieuwe capaciteit Pakistan naar verwachting een extra besparing van 6,3 miljard dollar opleveren.
Zoals auteur en milieuactivist Bill McKibben treffend opmerkte: “Zonlicht heeft 93 miljoen mijl nodig om de aarde te bereiken, maar geen van die mijlen loopt door de Straat van Hormuz.”
Decentralisatie als garantie voor veiligheid
Hernieuwbare energie biedt niet alleen economische, maar ook strategische voordelen. In tegenstelling tot grote gecentraliseerde elektriciteitscentrales zijn RES-faciliteiten verspreid over het grondgebied, waardoor ze veel minder kwetsbaar zijn voor gerichte aanvallen of storingen.
Deze les is goed begrepen in Oekraïne. Het grootste energiebedrijf van het land, DTEK, diversifieert actief zijn opwekking door over te schakelen van kolen naar zonne- en windenergie. Zoals bedrijfsvertegenwoordiger Jeff Outem opmerkt, is een kolencentrale extreem kwetsbaar en kan deze met één enkele raket buiten werking worden gesteld. Om vergelijkbare schade toe te brengen aan een windenergiecentrale met vergelijkbare capaciteit, zijn ongeveer 40 raketten nodig.
Revolutie in de landbouw
De energiecrisis heeft ook de landbouwsector hard getroffen, aangezien een aanzienlijk deel van de wereldwijde handel in stikstofmeststoffen en de grondstoffen daarvoor ook afhankelijk is van routes via het Midden-Oosten. Boeren die regeneratieve landbouw beoefenen, ondervonden echter veel minder moeilijkheden.
Volgens een rapport uit 2025 is de opbrengst van regeneratieve boerderijen slechts 1-2% lager dan die van traditionele boerderijen, terwijl de meststofkosten met meer dan 60% dalen.
Het is dan ook niet verwonderlijk dat de belangstelling voor alternatieve natuurlijke meststoffen, zoals zeewier, groeit. Recente rapporten uit Groot-Brittannië hebben aangetoond dat lokale boeren al drones gebruiken om algenextracten op tarwevelden te sproeien. En voor de kust van Nederland heeft een nieuwe zeewierboerderij, ondersteund door Amazon, onlangs de eerste oogst binnengehaald, direct geteeld tussen offshore windturbines.
Het grootste risico is terugval naar zelfgenoegzaamheid
Men zegt wel eens dat een goede crisis niet verspild mag worden. De geschiedenis heeft ons al een dergelijke kans gegeven: de olieprijsschok van 1973 veroorzaakte een golf van innovatie op het gebied van energie-efficiëntie, die echter wegebde zodra de prijzen weer daalden.
Het werkelijke gevaar van de huidige crisis is niet dat we er niet in zullen slagen om op innovatieve wijze over te stappen op een groener en veiliger alternatief. De grootste dreiging is dat, wanneer de Straat van Hormuz weer opengaat en de olie weer in het gebruikelijke volume stroomt, de mensheid de dringende noodzaak van verandering zal vergeten en weer zal vervallen in zelfgenoegzaamheid. Tot de volgende crisis.
