Hebt u de film 'About My Father' gezien? Daarin valt een opmerkelijk detail op: de actrice die de bruid speelt, is 49 jaar oud. In de film zelf wordt haar leeftijd nergens genoemd — ze gaat gewoon trouwen, en dat is dat. Haar moeder op het scherm is 66 jaar, en ook zij is geen stereotype 'oma met koekjes', maar een vitale vrouw met een eigen leven.
En in de serie 'Palm Royale' speelt de ruim 50-jarige actrice Kristen Wiig een ambitieuze jonge vrouw die wil doordringen tot de high society. Niemand reageert verbaasd: "Hoe kan dat nou? Ze is al 50!" Het wordt simpelweg als een feit geaccepteerd.
Als u zo'n scenario in de jaren 90 aan een producent had laten zien, was het nooit goedgekeurd. "Dat klopt niet", "ongeloofwaardig" of "de kijker pikt dit niet". Tegenwoordig gelooft het publiek het wel. En dat is een ware revolutie die zich in de filmwereld recht voor onze ogen heeft voltrokken.
Het tijdperk waarin 30 een vonnis was
In de klassieke Hollywoodcinema — van de jaren 30 tot de jaren 70 — was de leeftijd van een vrouw aan strikte regels gebonden. Tot je 25e was je een bruid, een lustobject en de hoofdrolspeelster. Na je 25e zat je 'op de grens'. Na je 30e werd je weggezet als 'oude vrijster', een tante, een moeder, of zelfs de schurk van het verhaal.
Bovendien logen de filmstudio's stelselmatig over de leeftijd van actrices. Doris Day speelde tot haar 35e naïeve meisjes, Hedy Lamarr vertolkte op haar 37e een 19-jarige in 'Samson and Delilah', en de leeftijd van veel sterren werd in contracten met wel 5 tot 10 jaar verlaagd.
De verhaallijnen waren simpel: het grootste drama in het leven van een vrouw was het vinden van een echtgenoot. Als ze aan het eind van de film niet getrouwd was, werd dit als een tragische ontknoping beschouwd. Denk aan de klassieke komedies uit de jaren 50 en 60: alle conflicten draaiden om de vraag of ze wel een bruidegom zou vinden.
De eerste barsten: de jaren 70 tot 90
Alles begon te veranderen met de komst van de tweede feministische golf. In de jaren 70 verschenen er vrouwen op het scherm die werkten, alleen woonden en geen haast hadden om te trouwen. Diane Keaton was in 'Annie Hall' (1977) op 31-jarige leeftijd geen 'oude vrijster', maar een gelaagd personage dat op zoek was naar zichzelf. Dat was destijds nieuw en gedurfd.
Maar de echte omslag kwam in de jaren 90. De serie 'Sex and the City' (1998) sloeg in als een culturele bom. Carrie Bradshaw, Samantha, Charlotte en Miranda waren allemaal dertigers, en geen van hen was een 'oude vrijster' in de klassieke zin. Het waren vrouwen met een eigen leven: een carrière, vriendschappen, seks en verre reizen. Het huwelijk was niet langer de enige graadmeter voor geluk.
De film 'Bridget Jones's Diary' (2001) was de laatste stuiptrekking van het oude stereotype: waarin een 32-jarige Renée Zellweger een personage speelt dat in paniek raakt omdat ze 'niet getrouwd' is.
De revolutie van de jaren 2010: leeftijd werd slechts een getal
In de jaren 2010 vond er een definitieve verschuiving plaats. De serie 'Girls' (2012) toonde vrouwen van midden twintig niet als types op zoek naar een man, maar als verwarde, grappige en levensechte mensen die simpelweg probeerden zichzelf te begrijpen. En de komedie 'This Is 40' (2012) met Paul Rudd en Leslie Mann stelde onomwonden dat 40 niet het einde is, maar juist een voortzetting.
Daarna volgden series als 'Fleabag', 'Killing Eve' en 'Big Little Lies'. Vrouwen van 40, 50 of 60 waren niet langer alleen de 'moeders van' of de 'grootmoeders'. Ze werden de centrale figuren — met hun eigen passies, fouten, verlangens en romances.
De jaren 2020: 49 is het nieuwe 29
En zo zijn we beland bij wat u kon zien in 'About My Father' en 'Palm Royale'. Tegenwoordig kan een 49-jarige actrice een bruid spelen zonder dat dit vragen oproept. Jennifer Lopez speelde als vijftiger een popster die gaat trouwen in 'Marry Me' (2022) en 'Shotgun Wedding' (2023). Sandra Oh werd op haar 47e de ster van de thriller 'Killing Eve'. Michelle Yeoh won op 60-jarige leeftijd een Oscar voor haar rol in 'Everything Everywhere All at Once' — waarin ze niet alleen een actieheldin was, maar ook een vrouw met romantische gevoelens, spijt en liefde.
Ook de moeders van de hoofdpersonages zijn veranderd. Waar de moeder van de bruid in de jaren 90 steevast in de weer was met soep en zorgen, is zij tegenwoordig een vrouw met een eigen carrière en misschien wel een nieuwe liefde. 66 jaar is geen 'stokoude leeftijd' meer, maar een actieve en boeiende levensfase.
Wat zegt dit over ons?
Wat we tegenwoordig op het scherm zien, is een weerspiegeling van de werkelijke veranderingen in de samenleving. Vrouwen trouwen tegenwoordig op latere leeftijd (de gemiddelde leeftijd voor een eerste huwelijk in ontwikkelde landen is verschoven van 22-24 jaar in de jaren 60 naar 28-32 jaar nu). Ook worden vrouwen op latere leeftijd moeder. Vrouwen leven langer en blijven langer actief. Bovendien laten vrouwen zich niet langer uitsluitend definiëren door hun rol als echtgenote of moeder.
En als u nu op uw 30e, 40e, 50e of 60e het gevoel hebt dat er iets 'mis' is met uw leven of dat 'de boot is gemist' — bedenk dan dat de filmwereld u dertig jaar geleden precies hetzelfde vertelde. En bedenk ook hoe vreselijk ze ernaast zaten.
Leeftijd is geen vonnis. Het is slechts een cijfer dat niet langer het script bepaalt. Het echte verhaal is wat u doet met het leven dat u op dit moment leidt.
