In de westelijke bergen van Peking, die Xishan worden genoemd, heeft zich tussen de vertrouwde dennenbossen en eikenhellingen een ontdekking voorgedaan: botanici hebben vier soorten wilde planten gevonden die voorheen niet in dit gebied waren geregistreerd. Daaronder bevindt zich een orchidee die veeleisend is wat betreft vochtigheid en schaduw, en waarvan het verschijnen meer zegt over de toestand van het bos dan welke instrumenten ook.
De kleine bloeiende orchidee met bleekgeelgroene bloemen stelt strikte eisen: een bepaalde luchtvochtigheid onder het bladerdak en een hoge kroonsluiting. De concentratie van meer dan dertig gezonde exemplaren is een zeldzaamheid die wijst op de stabilisatie van bosecosystemen. Naast deze orchidee vond men een plant met kransen van vier bladeren, die de voorkeur geeft aan vochtige geulen, en twee andere soorten, waarvan één de wilde voorouder is van de cultuurboon, die bestand is tegen droogte en arme grond.
Deze vondsten zijn geen toevallige ontmoetingen. Ze zijn het resultaat van jarenlange inventarisatie van de flora in het Xishan-gebied, die wordt uitgevoerd door het bureau voor groenvoorziening. Elke nieuwe soort op de floristische lijst voegt een detail toe aan het beeld van herstel: de bossen hier herwinnen geleidelijk hun vroegere complexiteit en veerkracht. Orchideeën, vanwege hun gevoeligheid voor veranderingen in het milieu, dienen als ecologische indicatoren: hun verschijnen of areaaluitbreiding signaleert eerder dan andere organismen een verbetering van de kwaliteit van het bosecosysteem.
Xishan heeft lang gediend als groen schild van de hoofdstad. Tegenwoordig blijft het nationale bospark met een oppervlakte van ongeveer 6000 hectare en een bosbedekking van 98,5% een uiterst belangrijk ecosysteem voor Peking, hoewel stadsuitbreiding, recreatieve druk en vroegere landbouwactiviteiten hun sporen hebben nagelaten. Regelmatige onderzoeken tonen echter aan dat maatregelen voor bescherming en herstel resultaat opleveren. Planten die gevoelig zijn voor de geringste afwijkingen in het milieu keren terug of breiden hun areaal uit – dat is een objectieve indicator van de verbetering van de ecologische toestand.
Het is vooral opmerkelijk dat een van de soorten – de wilde voorouder van de cultuurboon – van pas kan komen in de veredeling. Zijn resistentie tegen droogte en arme grond bevat een genetische reserve die in de toekomst de landbouw kan helpen zich aan te passen aan klimaatuitdagingen. Zo blijkt een lokale vondst in de bergen van de hoofdstad onverwacht verband te houden met kwesties van voedselzekerheid ver buiten Peking.
Medewerkers van het districtsbureau voor groenvoorziening zijn van plan om gedetailleerde tellingen voort te zetten, de verspreidingsgrenzen van zeldzame planten te verduidelijken en de voorlichting onder bezoekers van het bospark te intensiveren. Eenvoudige maatregelen – van het beperken van vertrapping tot het informeren van bewoners over het belang van kwetsbare ecosystemen – helpen om te behouden wat is teruggewonnen.
Wanneer in een bekend bos een plant verschijnt die men hier eerder niet opmerkte, is dat een herinnering: de natuur reageert op zorg niet onmiddellijk en niet luidruchtig, maar wel degelijk.
